جلال آل احمد امروز کجاست
جلال آلحمد در جلد دوم، صفحه ۱۴۱ کتاب «در خدمت و خیانت روشنفکران» درباره شهریار مینویسد:
«شهریار؛ غزلسرای معاصر که با عنوان شاعر دستاول در زبان ترکی شناخته شده است و «حیدربابایه سلام» او قابل قیاس است با «افسانه» نیما اما به عنوان شاعر فارس زبان، غزلسرای دستسوم یا چهارمی است».
یار و همسر نگرفتم که گرو بود سرم
تو شدی مادر و من با همه پیری پسرم
کسی که چنین بیتی سروده شاعر قدر اولی است و مرحوم شهریار از این دست ابیات کم ندارد.
به گزارش گلونی در قرنی که گذشت، شاعران زیادی سر بر کردند و حتی برخی دیوان و دفتر شعر داشتند و اهل ادب میشناختندشان و بعد فراموش شدند.
ولی شهریار ماند؛ نه فقط در میان اهل ادب؛ بلکه مردم شعر او را بردند و هنوز میخوانند و شعرهایش را از حفظاند.
آنهم نه در خطه آذربایجان، بلکه در تمام ایران فرهنگی.
شهریار یکی از یگانههای دوران بود. استعدادش در شاعری غریب بود و از معدود شاعرانی بود که زیست شاعرانهای داشت و احوالش شوریده و اخلاقش پاک و احساسات انسانیاش بینهایت رقیق بود.
به عبارت دیگر راز ماندگاریاش این است که در آنچه مینوشت صداقت داشت.
ساده و پرنکته شعر میسرود و به همین دلیل غزلهایش آبدار بود و در دهانها میچرخید و در ذهنها میگنجید.
برای یک شاعر چه صلهای ارزشمندتر از اینکه خوانده شود و به خاطر سپرده شود؟
شهریارا تو به شمشیر قلم در همه آفاق
به خدا ملک دلی نیست که تسخیر نکردی
این شاعر نوقدمایی بیشتر گونهها را از طنز و شعر اجتماعی و عاشقانه آزمود و در همهشان سرآمد بود.
کملطفی روشنفکرانی مانند آلاحمد به شهریار به این خاطر است که آنان او را در اتمسفر روشنفکری زمان خویش نمییافتند. به بیان دیگر شهریار در حال و هوای بحث و فحص روشنفکرانه زمان خویش جایگیر نمیشد.
اهل محفل نبود و مانند امثال آلاحمد مرید نداشت و انزواجو بود.
شعرش پرخاشگر نبود؛ با کسی سر جنگ نداشت؛ سیاستزده نبود و جوگیر نمیشد و با وجود زنده بودن کلمههایش از زمین و زمان طلبکار نبود و خود را بدهکار روشنفکران نیز نمیدانست.
کنارهجویی شهریار از آنات اهل فکر روزگار خود، به معنی کنارهجویی شعر او از مردم نبود. شعرش خون داشت و میتپید:
شهریارا چه بجا زد فلکت سنگ محک
تا تو باشی که طلا خرج مطلّا نکنی
جلال آلاحمد امروز کجاست؟
او در نویسندگی قلدر بود و متر و تراز روشنفکری زمان خودش.
ولی با وجود نثر چابک و قلم آتشین و کمنظیرش-که محکی برای نثر فارسیست-امروز که به آثار آلاحمد رجوع میکنیم، بوی نا میدهند.
او در محتوا شکست خورده و ایدههایش چنان کهنهاند که آدمی از چند نسل پس از درگذشت این نویسنده از میزان ضعف اندیشگی در اندیشمندان آن زمان تعجب میکند.
ولی شهریار با وجود دور بودن از منظومه روشنفکری به خاطر استحکام کلام، سادگی مضامین و صدق گفتار، همچنان مانده و خوانده میشود.
اشعارش در کتابهای درسی و دانشگاهی به عنوان نمونه شعر خوب فارسی معاصر تدریس میشوند و اهل نظر نیز به شعر او واکنش مثبت دارند.
شهریار یکی از دلایلیست که ترکزبانان ایران به سرزمین مادریشان وابستهاند؛ در واقع خطه آذربایجان شهریار را پرورید و به ایران هدیه کرد.
چنان که همه ایرانیان در این گهواره به ناز خفتهاند و بیدار شدهاند.
پایان پیام
نویسنده: آرمان ریاحی
بیشتر بخوانید:
زندگینامه شهریار شاعری توانا در سرودن غزل