ردپای ریزگردها بر گردشگری ایران
آلودگی ناشی از ریزگردها علاوهبر مسئله محیط زیستی و سلامتی، بر روی صنعت گردشگری کشور و زیرمجموعههای آن هم، اثر گذار است.
به گزارش گلونی، آلودگی هوا توسط ریزگردها، در ایران از دهه ۸۰ شمسی، روند افزایشی داشته است و به تدریج در دههای بعدی، این سیر صعودی، ادامه پیدا کرده و مناطق غرب، جنوبغرب، شرق، جنوبشرق و گاه مرکز ایران را تحت تأثیر قرار دادهاست.
همچنین آلودگی هوا بر سلامت انسان تأثیر زیادی دارد. بحران تنفسی، افزایش بیماریهای قلبی و مرگومیر زودرس از جمله آثار مخرب آن است.
آلودگی ناشی از ریزگردها فقط مسئلهای محیط زیستی یا سلامتی نیست؛ بلکه بر روی اقتصاد، اشتغال و تصویر بینالمللی کشور در حوزه گردشگری هم اثر میگذارد.
همانطور که اشاره شد، مناطق غرب، جنوبغرب، شرق، جنوبشرق و مرکز ایران، تحت تأثیر آلودگی توسط ریزگردها قرار دارند. استانهای خوزستان، کرمانشاه، سیستان و بلوچستان و ایلام از جمله استانهایی هستند که در دهه اخیر، بیشترین آسیب را از ریزگردها در بخش گردشگری داشتهاند زیرا همگی در معرض ریزگردهای شدید بوده و در نتیجه وقتی هوا آلوده از ریزگرد باشد، مشکلات سلامتی، کاهش دید و حملونقل باعث میشود که گردشگران حاضر به سفر به این مقاصد نباشند.
استان خوزستان یکی از پرجاذبهترین مقاصد گردشگری ایران است. علاوه بر طبیعت زیبا و بینظیر مانند کارون، بهدلیل موقعیت جغرافیایی، دارای اهمیت تاریخی و باستانشناسی است. زیگورات چغازنبیل، سازههای آبی شوشتر و شهر باستانی شوش در این استان، از جمله مراکزی هستند که به ثبت جهانی یونسکو نیز رسیدهاند. اما این استان و علیالخصوص شهر اهواز، بیشترین روزهای گرد و غبار در کشور را داشته که منشأ آن، خشکشدن هورالعظیم و ورود ریزگردها از عراق است و نتیجه آن، مشکلات تنفسی، کاهش دید، تعطیلیهای پیدرپی و آمار بالای بستری است.
بین سالهای ۱۳۹۵ تا ۱۳۹۸، بهدلیل کیفیت بد هوا و لغو پروازها، آمار ورود گردشگران به استان خوزستان در ماههای اسفند تا خرداد، حدود ۶۵٪ کاهش یافت. همچنین در زمستان ۱۴۰۱، پروازهای فرودگاه اهواز به مدت چند روز بهدلیل اینکه شاخص آلودگی هوا بالای ۵۰۰ بود، متوقف شدند.
استان کرمانشاه نیز مانند استان خوزستان دارای جاذبههای طبیعی و تاریخی است. بیستون و چشمانداز فرهنگی اورامانات از جمله مراکزی در این استان هستند که ثبت جهانی یونسکو شدهاند. مراکز تاریخی بیستون، طاقبستان و معبدآناهیتا و دیگر مراکزی که آثار سنگی و صخرهای و نقشبرجستهها دارند، به مرور زمان تحت تأثیر آثار مخرب ریزگردها قرار میگیرند. منشأ این ریزگردها معمولاً از عراق است که آن هم بهدلیل بیابانزایی در این کشور است.
در استان سیستان و بلوچستان نیز شهر سوخته که در لیست میراث جهانی یونسکو است، دریاچه هامون و سواحل چابهار از جمله مناطق دیدنی بهشمار میآیند. متأسفانه در سالهای اخیر، بهدلیل وجود ریزگردها، بسیاری از اقامتگاههای بومگردی در منطقه زابل و شهر سوخته تعطیل شدند. منشأ ریزگردها در این استان، خشکشدن هامون، ورود ریزگردها از افغانستان و بادهای ۱۲۰ روزه است.
همانطور که اشاره شده، ریزگردها باعث مشکلات فراوانی در حوزه گردشگری شدند. یکی از مهمترین مضرات، آسیب برروی بافت تاریخی و طبیعی است.
در ادامه با وجود ریزگردها در هوا، برنامه سفرها دچار اختلال و گاهاً منجر به لغو سفرها میشوند که در این مورد، آژانسها و پلتفرمهای گردشگری و همکاران آنها مانند لیدرها، هتلها و سایر کارمندان، متضرر میشوند.
زمانیکه سفرها لغو و وجود ریزگردها باعث توقف پروازها شوند، برروی شرکتهای هواپیمایی و همکاران وابسته به آنها نیز اثر منفی میگذارد.
لغو سفرها و مشکلات حوزه سلامت، موجب عدم ورود گردشگران شده، علیالخصوص گردشگران بینالملل، که سلامتی خود را در اولویت دارند. در نتیجه، به کسبوکارهای محلی و کوچک، آسیب وارد میشود و راهنمایان محلی، فروشندگان محصولات سنتی، اقامتگاهها و بخش حملونقل محلی، دچار رکود اقتصادی شده و افزایش فقر، موجب مهاجرت اجباری مردم محلی میشود که این مورد نیز تبعات خاص خود را دارد.
بهدلیل وجود ریزگرد در شهرهای مقاصد گردشگری و کمشدن تعداد گردشگران، سرمایهگذاران تمایل کمتری برای ورود سرمایه خود به حوزه گردشگری دارند. زیرا ناامنی برای بازگشت سرمایه از این راه را حس میکنند.
نتیجه بهوجودآمدن آسیب به وجهه و تصویر ایران بهعنوان یک مقصد گردشگری با منابع باستانشناسی، تاریخی و طبیعی فراوان، عقب افتادن از بازار تبلیغات جهانی گردشگری است. در نتیجه آن، گردشگران بینالملل، سفر به کشورهای اطراف و همسایه ایران را در اولویت خود قرار میدهند.
علاوهبراین، مقاصد آلوده به ریزگردها، از لیست گردشگران داخلی نیز بهتدریج حذف میشوند و سفر به مناطق دیگر کشور در اولویت آنها قرار میگیرند. اما عدم توجه به ظرفیت برد و تحمل تعداد گردشگر در این مناطق نیز بهتدریج باعث از بینرفتن گردشگری پایدار میشود و آسیب به کیفیت تجربه گردشگری، محیط زیست و اقتصاد محلی را در پی دارد. مانند استانهای شمالی کشور.
متأسقانه درصدی از وجود ریزگردها در ایران، از منابع خارجی است و از دسترس و کنترل ما خارج است. اما امید است با همکاری همه سازمانها و ارگانها مانند سازمان محیط زیست، وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، رسانهها و همچنین اجرای درست قانون ۳۴ مادهای هوای پاک که در ۲۵ تیر ۱۳۹۶ به تصویب رسیدهاست، آن بخشی که در حیطه توان است بهدرستی انجام شود و به یاری صنعت گردشگری ایران شتافت.
پایان پیام
نویسنده: مریم زندیه
بیشتر بخوانید: چرا قوانین مهاجرتی برای افغانستانی ها به سوختن تر و خشک انجامید