بحران آب با سلیقه سبز ما جور در نمی آید
به گزارش گلونی دکتر حجت میان‌آبادی در توییتر نوشت:
مردم عزیز، اگر با قطعی آب در شهرها مواجهید یا خطر فرونشست در کلان شهرها به یک تهدید بسیار جدی امنیتی تبدیل شده است، نگران نباشید. بجای آن، خیابان‌ها و اتوبان‌های‌تان چمن‌کاری و سبز است.
این یادداشت به مقایسه بحران آب کالیفرنیا و تهران در مدیریت آب شهری با تمرکز برفضای سبز می‌پردازد.
در سال 2014 به‌دلیل خشکسالی و سومدیریت شدید، بحران آب در کالیفرنیا به حالت فوق‌العاده رسید.
در تاریخ 17 ژانویه 2014، جری براون، فرماندار کالیفرنیا، به‌دلیل شدت گرفتن بحران آب، حالت فوق‌العاده خشکسالی را در سراسر ایالت اعلام کرد.
در تاریخ 14 فوریه 2014، باراک اوباما، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، به شهر فرسنو در کالیفرنیا سفر کرد و در سخنرانی خود به موضوع بحران آب پرداخت. او اظهار داشت: «کالیفرنیا در حال تجربه برخی از خشک‌ترین سال‌های قرن گذشته است.»
در راستای مقابله با بحران شدید آب در کالیفرنیا، سیاست‌ها و اقدامات مختلفی طراحی و تصویب شد که طی بخشی از آن در حوزه مدیریت شهری، کشت و آبیاری چمن‌ها در اماکن و مناطق مختلف شهری به‌دلیل بحران آب ممنوع شد.
در راستای این بحران، آبیاری چمن‌ها در مناطق مختلف شهری ممنوع شد.
کار به جایی رسید که آبیاری چمن در شهر و منطقه به‌شدت مرفه‌نشین بورلی هیلز نیز ممنوع شد و شهرداری اعلام کرد از آبیاری چمن‌های بلوارهای این منطقه به‌دلیل بحران شدید آب خودداری می‌کند.
و جالب آنکه هیچکس نگفت اگر وضع بلوارها در شهر ما اینگونه باشد زشت است، بقیه دنیا به ما چه می‌گویند؟
پیرو این بحران، رایج شد که در برخی مناطق اقدام به رنگ‌آمیزی چمن‌های خشک شده برای بهبود وضعیت ظاهری منازل مسکونی میک‌ردند.
این وضعیت البته عمومی و فراگیر نیز نبود.
تمام این موارد در حالی ست که این اقدامات (که بخشی از آنها تشریح شد) در ایالت کالیفرنیایی انجام شد که ایالتی در کنار اقیانوس، توسعه یافته از نظر اقتصادی و با دانشگاه‌های بسیار معتبر در حوزه آب است.
حال بهترست این مدیریت آب را بامدیریت آب شهری درکلانشهر به‌شدت بحرانی مشهد مقایسه کنیم
وضعیت بحران آب در خراسان‌رضوی و مشهد آن چنان بحرانی عنوان شده است که قرار است 6 میلیارد دلار با توجیه تأمین تنها 120میلیون مترمکعب آب از طریق نمک‌زدایی و انتقال از عمان هزینه شود.
با مقایسه وضعیت بحران آب در مشهد و کالیفرنیا ببینیم وضعیت مدیریت آب شهری در مشهد به چه شکلی است؟
اینها تنها بخشی از وضعیت مدیریت آب شهری است که با توجیه بحران امنیتی آب، قرار است 6 میلیارد دلار از صندوق توسعه ملی برای تأمین تنها 120 میلیون مترمکعب هزینه شود.
تقریبا کمتر کسی است که در کلان شهرهای ایران از جمله تهران و مشهد و شیراز و … تردد کند و باور کند این شهرها و مدیران آن با ابربحران شدید امنیت آب و فرونشست مواجه هستند.
چرا؟ چون ظاهرا نمی‌خواهند چیزی از مصادیق توسعه یافتگی کم داشته باشند.
اما نکته جالب‌تر آنکه همزمان با تشدید بحران آب در مشهد و وضع جاری، بزرگ‌ترین آبشار مصنوعی شهری ایران در شهر مشهد افتتاح می‌شود!
و پس از آن نیز هفت دریاچه مصنوعی با ساحل نرم با تخصیص بیش از یک میلیون مترمکعب! در سال در مشهد افتتاح می‌شود.
بخش عمده‌ای از این آب، حقابه کشاورزی کشاورزانی بوده است که در مناطق بالادست، فعالیت‌های کشاورزی آنها محدود یا تعطیل شده است.
تمام این موارد در حالی است که خراسان‌رضوی و دشت مشهد و دشت نیشابور از فوق بحرانی‌ترین دشت‌های کشور در حوزه امنیت آب به‌ویژه پدیده بسیار مخرب فرونشست قرار دارند.
لذا مقایسه سیاست‌های مدیریت آب در بخش شهری در ایالت کالیفرنیا (کنار اقیانوس و رشد اقتصادی بسیار چشمگیر) با شهرهای کویری و خشک و نیمه‌خشک تهران و مشهد با بحران شدید و قطع آب و فرونشست، بسیار قابل تأمل است.
با توجه به موارد فوق، متأسفانه آمار متقن و قابل اعتمادی در خصوص میزان مصرف آب چمن‌ها و فضای سبز در کلان شهرهای کشور وجود ندارد و متأسفانه بسیاری از این آمار غیرمعتبر و بعضاً دستکاری شده‌اند.
بخش مهمی از این مسائل و سومدیریت‌ها را می‌توان ناشی از اقتصادسیاسی حوزه آب (در بخش‌های مختلف به‌ویژه حوزه شرب و بهداشت) دانست.
از سوی دیگر، توهم توسعه نیز به‌شدت گریبانگیر سیاستگذاری در کشور شده است.
عدم درک صحیح از توسعه‌یافتگی و کپی‌برداری غلط از برخی کشورها با درک ناقص سبب شده است سیاستگذاری در کشور دچار سندروم بسیار جدی و شدید توهم توسعه در حوزه آب به‌ویژه در حوزه آب شهری شود.
بحران آب با سلیقه سبز ما جور در نمی آید
براین اساس، دوباره به همان مطلب اول برمی‌گردم:
مردم عزیز، اگر با قطعی آب در شهرها مواجه‌اید یا خطر فرونشست در کلان شهرها به یک تهدید بسیار جدی تبدیل شده است، نگران نباشید. به جای آن، خیابان‌ها و اتوبان‌های‌تان چمن‌کاری و سبز است.
بدیهی است که ارائه موارد فوق به این معنا نیست که با حذف آبیاری چمن‌ها در کلان شهرها، مشکلات آب شهری و امنیت آبی در کشور برقرار می‌شود.
بدیهی است ما برای اصلاح این مسأله نیاز به جعبه ابزار داریم.
مشکل سیاستگذار در کشور آن است که برای حل مشکلات و مسائل و مصائب بدخیم و به‌شدت بحرانی خود، دنبال «Silver bullet» یا همان عصای موسی، است.
سیاستگذار و سیاستمدار گویی حوصله، توان، قدرت و ادراک لازم برای مواجهه با یک مسأله به‌صورت فرایندی و شبکه‌ای از راه‌حل‌ها را ندارد.
او دنبال عصای موسی است که به هرمسأله و بحرانش بزند و یک دفعه و یک شبه و فی‌الفور همه مسأله‌اش را حل کند و او بتواند برود دنبال روزمرگی‌ها و مطلوبیت‌ها وکارهای روتین خودش.
براین اساس، عمده تحلیل‌ها و تجویزهایی که ارائه شده است به‌دنبال حل یک شبه و فوری با هزینه‌های بسیار هنگفت است.
در حالی‌که مسأله آب در دنیا و در ایران، یک مسأله بدخیم است و سازوکارها و ابزارهای مواجهه با آن متفاوت است.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: