نوآوری با گیاه مهاجم سنبل آبی و تجربه ای سبز برای گیلان
به گزارش گلونی، سنبل آبی، گیاهی مهاجم و سریعالرشد که در بسیاری از تالابها و رودخانههای ایران از جمله گیلان گسترش یافته، سالهاست به عنوان تهدیدی جدی برای اکوسیستمهای آبی شناخته میشود. این گیاه با پوشاندن سطح آب، کاهش اکسیژن محلول و اختلال در زیستبومهای آبی، مشکلاتی جدی برای حیات گیاهی و جانوری ایجاد میکند. اما در دل این تهدید، فرصتهایی نهفته است که میتواند به توسعه پایدار و اشتغالزایی منجر شود.
در استان گیلان، تالابهایی چون عینک رشت و انزلی و برخی رودخانههای محلی با رشد بیرویه سنبل آبی مواجهاند. این گیاه با دمبرگهای اسفنجی و ساقههای روندهاش، سطح آب را میپوشاند و مانع از رشد سایر گیاهان و تردد قایقها میشود. با این حال، تجربههای موفق بینالمللی نشان میدهد که میتوان از این گیاه مهاجم، بهرهبرداری اقتصادی و محیط زیستی کرد.
یکی از نمونههای موفق، استارتاپ HyaPak در کنیاست که با استفاده از سنبل آبی، محصولات زیستتجزیهپذیر جایگزین پلاستیکهای یکبارمصرف تولید میکند. این محصولات شامل کیسههای بذر، ظروف مصرفی و بستهبندیهایی هستند که ظرف ۳ تا ۱۲ ماه تجزیه میشوند. فرآیند تولید شامل برداشت گیاه از منابع آلوده، خشکسازی، استخراج الیاف و تبدیل آن به پلاستیک زیستی است. این استارتاپ موفق شده در رسانههایی چون CNN و BBC مطرح شود و جوایز بینالمللی متعددی از جمله Prototypes for Humanity را از آن خود کند.
در کنار این تجربه، تحقیقات علمی نیز نشان دادهاند که دمبرگهای سنبل آبی قابلیت تبدیل به پنلهای عایق حرارتی بدون نیاز به چسب مصنوعی را دارند. این پنلها با رسانایی حرارتی مناسب، ساختار متخلخل و محتوای کم لیگنین، گزینهای پایدار برای صنعت ساختمان به شمار میروند. بسته به اندازه ذرات، پنلها میتوانند سبکتر یا مقاومتر باشند و در عین حال عملکرد حرارتی مطلوبی ارائه دهند.
این یافتهها نشان میدهد که سنبل آبی میتواند از یک تهدید محیط زیستی به منبعی برای نوآوری، اشتغال و توسعه پایدار تبدیل شود. با توجه به اینکه گیلان چهارمین استان کشور از نظر نرخ بیکاری جوانان است، اجرای طرحهایی مشابه HyaPak میتواند هم به حفاظت از تالابها کمک کند و هم فرصتهای شغلی جدیدی برای جوانان و فارغالتحصیلان ایجاد نماید.
پروژه HyaPak که توسط Joseph Nguthiru، مهندس فناوری اقلیمی از دانشگاه Egerton راهاندازی شده، نمونهای الهامبخش برای بهرهبرداری هوشمندانه از منابع طبیعی و مقابله با بحرانهای محیط زیستی، مدلی که میتواند در گیلان نیز به کار گرفته شود.
پایان پیام