کلاهبرداری آبی
به گزارش گلونی در سالهای اخیر، مصرف آب بستهبندی در ایران به شکل چشمگیری افزایش یافته است. مردم به دلیل نگرانی از کیفیت آب لولهکشی، نبود اعتماد به شبکه شهری در بعضی مناطق، یا برای راحتی در سفر و کار، به بطریهای پلاستیکی روی آوردهاند. اما کافی است گذرتان به فروشگاههای بینراهی بیفتد تا متوجه شوید بازار آب بستهبندی به شکل فریبندهای آشفته است. دهها برند کوچک و ناشناخته در قفسهها ردیف شدهاند. نامهایی که هیچ پیشینهای ندارند، هیچ تاریخچه مشخصی منتشر نکردهاند و مصرفکننده در آن لحظه انتخابی جز اعتماد ندارد.
واقعیت این است که بسیاری از این آبها اصلا «معدنی» نیستند. برخی از آنها همان آب لولهکشی شهریاند که در کارخانهای بدون استاندارد کافی پمپ شده و تنها با پلمپ و برچسب رنگی، به نام آب بستهبندی فروخته میشوند. در موارد دیگر، آبهایی که از دستگاههای تصفیه خانگی عبور کردهاند بستهبندی میشوند و برچسب «طبیعی» یا «معدنی» میخورند. هیچ ضمانتی نیست که در هنگام پر شدن بطری، شرایط کاملا بهداشتی و فنی رعایت شده باشد. در این چرخه، مصرفکننده نه به منبع دسترسی دارد و نه راهی ساده برای راستیآزمایی ادعاها.
سازمان استاندارد و وزارت بهداشت روی کاغذ الزاماتی برای آبهای بستهبندی تعیین کردهاند؛ شاخصهایی چون شفافیت، میزان نیترات، فلزات سنگین، و سلامت میکروبی. اما در عمل، با بررسیهای دورهای، مواردی گزارش شده است که برخی برندها در این آزمونها مردود شدهاند. یعنی میزان نیترات یا فلزات بیشتر از حد مجاز بوده یا ترکیبات درج شده روی برچسب با نتایج آزمایش مغایرت داشتهاند. در یک بازار آشفته که نظارت ضعیف است، این تخلفات نه یک مورد استثنایی، بلکه بخشی از ساختار عرضه شده است.
نتیجه این ساختار فریبآمیز، چیزی نیست جز یک «کلاهبرداری آبی»؛ مصرفکننده تشنه، بین راه، مجبور است بطری بخرد، پول بدهد برای همان آبی که شاید با فیلتر خانگی هم به دستش برسد، اما ظاهری گولزننده به آن داده شده است. در این میان، حجم انبوه بطریهای پلاستیکی دور ریختنی به محیط زیست فشار میآورد. بازیافت ناقص، رها شدن بطریها در طبیعت، آلودگی زمین و آب زیرسطحی، اینها هزینهای است که هر مصرفکننده و جامعه در بلندمدت میپردازد.
کلاهبرداری آبی
اما افشاگری اخیر که قدرت این موضوع را بیشتر نشان میدهد، خبر ممنوعیت واردات برخی محصولات آب معدنی از ایران به کشورهای همسایه است. بر اساس گزارشها، پس از ادعای مسمومیت منجر به مرگ دو شهروند عمانی از مصرف آب معدنی منتسب به یک شرکت ایرانی، کشور عمان واردات این نوع آب را از مبدا ایران ممنوع اعلام کرد. سفارت ایران در مسقط نیز در اطلاعیهای مطرح کرده است که موضوع در دست بررسی است و تلاش خواهد شد جزئیات فنی فاش شود.
این اتفاق، اگر درست باشد، یک زنگ خطر ملی برای صنعت آب بستهبندی است. چگونه ممکن است کالایی که برای داخل کشور تولید میشود، در صادرات به مشکل سلامت بربخورد؟ اگر ادعاها ثابت شود، نشان میدهد صداقت و شفافیت در صادرات هم در معرض ریسک بالایی قرار دارد.
وقتی آب، مایه حیات است، تبدیل شدن آن به کالایی بیهویت، آلوده و رمزآلود، خیانتی است مضاعف، نه فقط به مصرفکننده، بلکه به اعتماد عمومی و طبیعت. در این وضع، انتخاب آگاهانه تنها گزینه نجات نیست، بلکه مطالبه شفافیت، نظارت جدی، و توضیح مسئولان در برابر مردم است.
پایان پیام
نویسنده: سحر سمیعانی
بیشتر بخوانید: تالاب درگه سنگی نقده نیز به تاریخ پیوست