نبرد ایلام با آشور و پیدایش پارس
به گزارش گلونی، درباره تاریخ سیاسی ایلام در سال‌های پایانی‌اش، اطلاعات کمی در دست است. در حدود سال ۷۰۰ پیش از میلاد، پادشاهی به نام «مار_بیتی_اَپلا_اوسور» در ایلام حکومت می‌کرد. در این زمان، ایلام گاهی با بابل متحد بود و گاهی با آشور درگیر می‌شد.
آشوری‌ها چند بار به ایلام حمله کردند، چون ایلامیان از دشمنان آشور، به‌ویژه بابلی‌ها و کلدانی‌ها، پشتیبانی می‌کردند. پادشاهان بزرگ آشور مانند سارگون دوم، سناخریب، اسرحدون و آشوربانیپال بارها به سرزمین ایلام لشکر کشیدند. در یکی از این جنگ‌ها، آشوربانیپال پادشاه ایلام، «ته‌اومان»، را شکست داد و سر او را به عنوان نشانه‌ی پیروزی در نینوا آویخت.
بعد از این شکست، ایلام به کشوری وابسته به آشور تبدیل شد و پادشاهان دست‌نشانده بر آن حکومت کردند. با این حال، مردم ایلام تسلیم نشدند و چند بار شورش کردند. در یکی از این شورش‌ها، ایلام از برادر شورشی آشوربانیپال حمایت کرد و همین باعث شد که آشور دوباره به ایلام حمله کند. در نهایت، شوش ویران شد و بسیاری از آثار و مقبره‌های پادشاهان ایلام از بین رفت.
پس از این دوران، درباره ایلام تا زمان ظهور کوروش بزرگ و پیدایش امپراتوری پارس، اطلاعات زیادی نداریم. فقط چند اثر باستانی، مانند مُهرها و کتیبه‌هایی از شوش و انشان، نشان می‌دهد که هنوز فرمانروایان محلی در بخش‌هایی از ایلام وجود داشته‌اند.
در نزدیکی بهبهان، گور پادشاهی با اشیای طلایی و نقره‌ای پیدا شده که احتمالاً به یکی از همین پادشاهان محلی تعلق دارد. به نظر می‌رسد در سال‌های پایانی، ایلام دیگر یک کشور متحد نبود، بلکه از چند پادشاهی کوچک تشکیل می‌شد. از دل همین وضعیت، بعدها پادشاهی پارس پدید آمد.
به احتمال زیاد، نیاکان کوروش بزرگ از همین فرمانروایان محلی ایلام بودند و امپراتوری هخامنشی در واقع ادامه‌ای تازه از تمدن ایلام به شمار می‌رود.
منبع: مجموعه پژوهش آکسفورد، ویراستاری دکتر تورج دریایی
پایان پیام
ویراستار متن: زهره درگاهی