بومیاران تنگراه؛ آغاز فصل تازه مشارکت جامعه بومی در حفاظت طبیعت
به گزارش گلونی، کیوان اطمینان، عکاس و تصویربردار حیاتوحش، از سال ۱۴۰۰ پا به دنیای رازآلود و کمنظیر پارک ملی گلستان گذاشت؛ حضوری که نقطه عطفی در مسیر حرفهای او شد. اطمینان که پیشتر در حوزه عکاسی مستند اجتماعی فعالیت داشت، نخستینبار از طریق اقامتگاه بومگردی «آرچه» با این پارک آشنا شد و همراه دوستانش قدم به بخشهای مختلف آن گذاشت.
او میگوید: «فضای پارک تأثیر عمیقی روی من گذاشت. دوربینم را همراه بردم و شروع کردم به عکاسی از حیاتوحش.» اما یک لحظه هیجانانگیز نگاه او را به فیلمبرداری تغییر داد؛ روزی که همزمان با فصل گاوبانگی، در جنگل گوزن قرمز را دید و به جای ثبت تصویر، بیاختیار دکمه رکورد را فشرد. همان لحظه بود که به گفته خودش حس کرد «گمشدهای پس از چهل سال» را یافته است. این تجربه آغاز مسیری شد که او را هر ماه به پارک کشاند و امروز حدود سه سال است که به طور حرفهای و با همراهی صمد تجلی در حال فیلمبرداری از حیاتوحش پارک ملی گلستان و دیگر مناطق کشور است.
دغدغه جامعه بومی در پروژههای حفاظتی
حضور مداوم در برنامههایی مانند گاوبانگی و سرشماری حیاتوحش، نکته مهمی را برای او آشکار کرد: نقش کمرنگ جوامع بومی در اجرا و مدیریت پروژههای حفاظتی. او میگوید: «افراد متخصصی را میدیدم که از نقاط مختلف کشور برای کمک میآمدند؛ اما دوستان بومی منطقه، با وجود دانش محیطزیستی و سابقه همکاری، کمتر در جایگاه برگزارکننده این برنامهها دیده میشدند.»
اطمینان بارها با افراد بومی تحصیلکرده منطقه گفتوگو کرد و پیشنهاد داد که در برگزاری رویدادها در کنارشان باشد؛ تا اینکه امسال با حضور مهندس رادمان، بار دیگر موضوع نقشآفرینی پررنگتر جامعه بومی مطرح شد.
او توضیح میدهد: «دوباره با بچههای تنگراه، از جمله الهام خردمند، طاهر سعدیزاده و صمد تجلی صحبت کردم و تصمیم گرفتیم برای اجرای پروژههای حفاظتی و آموزشی، یک موسسه رسمی ثبت کنیم. بسیار خوشحالم که توانستم سهم کوچکی در این مسیر داشته باشم.»
نتیجه این پیگیریها، شکلگیری موسسه «بومیاران تنگراه» و اجرای نخستین پروژه رسمی آنها، یعنی گاوبانگی ۱۴۰۴ بود؛ برنامهای که به گفته اطمینان «بهخوبی و با مشارکت مؤثر جامعه محلی» برگزار شد. او امیدوار است این آغاز راهی باشد برای نقشآفرینی گستردهتر مردم بومی در حفاظت از یکی از ارزشمندترین پهنههای طبیعی کشور.
یادداشت دکتر زهزاد؛ تأکید بر عشق و اخلاق محیط زیستی
دکتر بهرام زهزاد، گیاهشناس، اکولوژیست و عضو هیئت علمی بازنشسته دانشگاه شهید بهشتی، از اعضای موسسه «بومیاران تنگراه» هستند. ایشان میگویند اعضای این موسسه سالهاست بهصورت فردی، گروهی و گاه در همکاری با نهادهای محیط زیستی در زمینه آموزش و حفاظت از طبیعت فعالیت میکنند و اکنون با شکلگیری رسمی «بومیاران تنگراه»، این تلاشها انسجام بیشتری یافته است.
زهزاد که پیشتر نیز در روند پروژههای این گروه نقش مشورتی داشته، اعلام کردهاند با افتخار به این مجموعه پیوسته و همکاری خود را ادامه خواهند داد.
او تأکید میکند: «فعالیتهای گروهی که بر پایه همفکری، مشارکت و استفاده از مشاوره متخصصان شکل میگیرد، همواره شانس موفقیت و کیفیت بیشتری دارند. امید من این است که عشق، مسئولیتپذیری و اخلاق محیط زیستی که در تکتک اعضای این موسسه وجود دارد، همچنان موتور محرک این فعالیتهای ارزشمند باقی بماند.»
زهزاد همچنین ابراز امیدواری کردهاند که در برنامههای آینده این موسسه نیز همراه و پشتیبان اعضا باشند. ایشان برگزاری موفقیتآمیز گاوبانگی ۱۴۰۴ را نمونهای برجسته از مشارکت مؤثر جامعه بومی در حفاظت از حیاتوحش میدانند.
پایان پیام
نویسنده: مژگان رضاقلی