کارکرد آیینی و نمادین ذیقورات در جهانبینی اونتاش نپیریشا
به گزارش گلونی، بررسیهای باستانشناسی نشان میدهند که ذیقورات در آغاز تنها برای اینشوشینک طراحی شده بود و در روند ساخت، تصمیم گرفته شد که این مهمترین معبد شهر به هر دو ایزد، اینشوشینک و نپیریشا، اهدا شود. ازاینرو آجرنوشتههای مربوط به ذیقورات به دو گروه تقسیم میشوند: گروه نخست که در ابتدا آماده شدهاند، تنها اینشوشینک را بهعنوان سرور ذیقورات معرفی کردهاند؛ اما در گروه دوم، هر دو ایزد اینشوشینک و نپیریشا بهعنوان خدایان ذیقورات یاد شدهاند.
به این ترتیب، معبدی که در آغاز بهمنزلهٔ محل زندگی اینشوشینک در نظر گرفته شده بود، پس از اهدای آن به دو ایزد اصلی، کارکردی نمادین نیز پیدا میکند. خدای اصلی منطقۀ شوشان در کنار خدای اصلی مناطق شرقی، بهصورت مشترک و در جایگاه مهمترین خدایان کشور، در ذیقورات حضور یافته و مورد پرستش قرار گرفتهاند. بیگمان برای سایر خدایان نیز معابد ویژۀ خودشان در محوطۀ مقدس ساخته شده بوده است.
انگیزۀ اصلی شاه در ایجاد این شهر نوبنیاد، اسکان جمعیت نبود؛ بلکه او فضایی مقدس برای خدایان، تحت فرمانروایی دو ایزد اصلی اینشوشینک و نپیریشا بنا نهاد. به این ترتیب، این شهر تازهتأسیس بازتابی از تصور و جهانبینی پادشاه ایلامی، اونتاش نپیریشا، است و ابزاری تا از رهگذر آن، نواحی غربی و شرقی ایلامی از منظر مذهبی به شکلی منسجم و تحت اقتدار شاه جلوهگر شوند.
منبع: بافت شهری و جنبههای معماری در ایلام باستان، دکتر بهزاد مفیدی نصرآبادی، تهران: انتشارات دکتر محمود افشار، ۱۴۰۱، ص ۶۵-۶۶
پایان پیام