آواز مهاجرت و لبخند آنقوت؛ پاسداشت روز جهانی پرندگان مهاجر
به گزارش گلونی، هر ساله، در دومین شنبه ماه می، جهانیان «روز جهانی پرندگان مهاجر» را گرامی میدارند. این روز، فرصتی برای اندیشیدن به سفرهای شگفتانگیز پرندگانی است که بیمرز، از قارهای به قاره دیگر کوچ میکنند و ما را با آواز و بالهای خود به مشاهده نظم پنهان طبیعت فرا میخوانند. اما در گوشهای از ایران، در حاشیه تالاب ارژن، داستانی در میان نسلها روایت میشود که شاید پرمعناترین پیام را برای این روز داشته باشد؛ داستانی از شکار، پشیمانی و پرندهای خاص به نام «آنقوت» یا همان غاز قرمز.
آواز مهاجرت و آخرین لبخند
پدربزرگی از شکارچیان ماهر دوران پهلوی اول بود. چند روزی از ازدواجش با بیبی گوهر نمیگذشت که یک روز برای شکار به تالاب ارژن، یا همان «بیشه»، رفت. در میان نیزارها، چشمش به یک غاز قرمز زیبا افتاد. تفنگ را نشانه گرفت و شلیک کرد. اما لحظهای پس از شلیک، پیش از آنکه پرنده بر زمین بیفتد، انگار رو به پدربزرگ کرد و لبخندی زد؛ سپس بر زمین افتاد.
پدربزرگ، غاز شکارشده را به خانه آورد، اما خودش حال خوشی نداشت. چیزی نگذشت که بیصدا در رختخواب جان داد.
بیبی گوهر بعدها تعریف میکرد: «آن غاز قرمز سه روز روی اجاق بود، اما هرچه میپختیم، انگار پخته نمیشد. روز سوم، وقتی سراغ قابلمه رفتم، دیدم دیگر غازی در قابلمه نیست…» از آن روز، بیبی گوهر همیشه به فرزندانش سفارش میکرد: «برای شکار نروید؛ اما اگر هم رفتید، هیچوقت آنقوت شکار نکنید.» او باور داشت که شکار آنقوت، بدیمن است. (داستان به نقل از انجمن محیط زیستی شکوه ارژن)
آنقوت، پرندهایی متفاوت
اما چرا این پرنده اینقدر متفاوت است؟ آنقوت، پرندهای شگفتانگیز و وفادار است. صدایی خاص و متفاوت با بیشتر پرندگان آبزی دارد، در غارها و شکاف سنگها لانه میسازد و معمولاً تا پایان عمر به جفت خود وفادار میماند. آنقوت در برخی فرهنگها نماد وفاداری و شجاعت است و به همین دلیل، یکی از خاصترین پرندگان آبزی جهان به شمار میرود. جمعیت قابل توجهی از آنقوتها، تالاب ارژن را برای اقامت زمستانه انتخاب میکنند و این تالاب را به بهشتی برای تماشای این پرندگان تبدیل کردهاند.
به راستی که انسان امروز دیگر نیازی به تفنگ ندارد تا با این شگفتیهای طبیعی روبهرو شود. او میتواند دوربین به دست بگیرد و یکی از لذتبخشترین فعالیتهای طبیعتگردی را تجربه کند: پرندهنگری.
پرندهنگری ولذت تماشای مهاجرت پرندگان
پرندهنگری فعالیتی جذاب و آرامشبخش است که در آن افراد به تماشای گونههای مختلف پرندگان در زیستگاه طبیعیشان میپردازند. برخلاف تصور برخی افراد، پرندهنگری یک رشته علمی مستقل نیست، بلکه شاخهای از اکوتوریسم و طبیعتگردی به شمار میآید که بر مشاهده و شناخت پرندگان تمرکز دارد. لذت اصلی پرندهنگری، دیدن پرندگان آزاد در طبیعت و آشنایی با رفتار، صدا و شیوه زندگی آنهاست. این فعالیت میتواند در محیطهای طبیعی مانند تالابها، دشتها، کوهستانها، دریاچهها، جنگلها و مراتع انجام شود؛ حتی پارکهای شهری و پرندگانی که هر روز در اطراف ما زندگی میکنند نیز میتوانند سوژههایی زیبا برای پرندهنگری باشند.
روز جهانی پرندگان مهاجر به ما یادآوری میکند که مرزهای ساخته بشر برای این مسافران آسمانی هیچ معنایی ندارد. تالاب ارژن، خانه آنقوتها، تنها متعلق به ایران نیست؛ بخشی از یک زنجیره حیات است که از سیبری تا آفریقا کشیده شده است.
پایان پیام
نویسنده: مصیب شیرانی