کشف تدفین عصر آهن در دل جنگلهای هیرکانی گلستان
کاوشهای اضطراری در محوطه باستانی «کاروان زمین» در ارتفاعات جنگلی شهرستان علیآباد کتول، به کشف یک تدفین متعلق به عصر آهن و بقایای معماری یک استقرار تاریخی منجر شد؛ یافتههایی که میتوانند بخشی از تاریخ کمتر شناختهشده البرز شرقی را روشنتر کنند.
به گزارش گلونی محوطه «کاروان زمین» در ارتفاع حدود دو هزار متری از سطح دریا و در میان جنگلهای هیرکانی قرار دارد. این محوطه پس از گزارش حفاریهای غیرمجاز شناسایی، مستندسازی و در بهمن ۱۴۰۴ در فهرست آثار ملی ثبت شد. حالا کاوش اضطراری آن، پس از ۳۷ روز فعالیت میدانی و حفر ۱۹ ترانشه، اطلاعات تازهای از گذشته این منطقه در اختیار باستانشناسان گذاشته است.
مهمترین یافته این فصل، کشف یک گور چاهی متعلق به عصر آهن است؛ تدفینی که در عمق حدود سهونیم متری زمین قرار داشت و در کنار آن اشیای سفالی، فلزی، استخوانی و شیشهای، همراه با بقایای پارچه، چوب و استخوان جانوران به دست آمد. این آثار میتوانند سرنخهای ارزشمندی درباره آیینهای تدفین و شیوه زندگی جوامع ساکن شمال ایران در هزاران سال پیش ارائه کنند.
در بخش دیگری از کاوش نیز سه تدفین مربوط به دوره اسلامی شناسایی شد. این بقایا برای انجام مطالعات انسانشناسی، بررسی رژیم غذایی، تعیین سن و دیگر پژوهشهای تخصصی به موزه گرگان منتقل شدهاند.
کشف تدفین عصر آهن و بقایای معماری دوره تاریخی
کاوشها تنها به گورستان محدود نبود. باستانشناسان در بخش استقراری محوطه نیز بقایای دیوارهای سنگی با ملات گل را آشکار کردند؛ سازههایی که بر اساس شواهد سفالی، احتمال میرود بخشی از یک قلعه یا رباط متعلق به دوره تاریخی باشند. البته تعیین کاربری دقیق این مجموعه به ادامه پژوهشها نیاز دارد.
در این پروژه از مطالعات ژئوفیزیکی و بررسیهای ژئومغناطیسی نیز برای شناسایی آثار مدفون استفاده شد. با این حال، حفاریهای غیرمجاز پیشین، بخشهایی از گورستان را بهشدت آسیب زده و امکان شناسایی دیگر تدفینها را کاهش داده است.
پس از پایان عملیات میدانی، ترانشهها و گودالهای ناشی از حفاریهای غیرمجاز برای حفاظت از محوطه پوشانده شدند و برنامه پایش مستمر منطقه با همکاری دستگاههای مسئول و استفاده از پهپاد در دستور کار قرار گرفت.
اکنون نوبت مطالعات آزمایشگاهی، مرمت آثار، سنیابی نمونهها و تهیه گزارش نهایی علمی است؛ مراحلی که شاید بتوانند روایت کاملتری از یکی از محوطههای کمتر شناختهشده البرز شرقی را پیش روی پژوهشگران قرار دهند.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: آثار تاریخی و فرهنگی در ۱۸ استان ایران در جنگ آسیب دید