ایران و حفاظت از لایه اوزون؛ از حذف گازهای مخرب تا آموزش هزار تعمیرکار
به گزارش گلونی، حفاظت از لایه وزون برای ایران فقط به حضور در نشستهای بینالمللی و امضای تعهدات زیستمحیطی محدود نمانده است. طی بیش از سه دهه، حذف برخی مواد مخرب لایه اوزون، آموزش نیروهای متخصص، کنترل واردات و حمایت از صنایع برای تغییر مواد اولیه، بخشی از برنامههایی بوده که کشور در چارچوب پروتکل مونترال دنبال کرده است.
حالا در سالی که شعار جهانی حفاظت از لایه اوزون «اقدام جهانی برای سیارهای خنکتر» انتخاب شده، مدیر دفتر حفاظت لایه اوزون سازمان حفاظت محیط زیست از ادامه این مسیر و اجرای مرحله جدیدی از برنامههای ایران خبر میدهد.
حسین شاهباز با اشاره به عضویت ایران در پروتکل مونترال گفت جمهوری اسلامی ایران در سال ۱۳۶۸ با تصویب مجلس شورای اسلامی به این پروتکل پیوست و دفتر حفاظت لایه اوزون نیز از سال ۱۳۷۳ فعالیت خود را آغاز کرد.
به گفته او، ایران در طول این سالها برنامههای مربوط به حذف و کاهش مصرف مواد مخرب لایه اوزون را مطابق تعهدات بینالمللی پیش برده و در مواردی حتی زودتر از زمان تعیینشده به اهداف خود رسیده است.
ایران و حفاظت از لایه اوزون؛ حذف CFCها و هالونها؛ کاهش HFCها تا ۲۰۳۰
کلروفلوئوروکربنها یا CFCها و هالونها از جمله موادی هستند که ایران برای حذف آنها در چارچوب برنامههای پروتکل مونترال اقدام کرده است.
شاهباز میگوید ایران اکنون در مرحله دیگری از این مسیر قرار دارد و کاهش مصرف هیدروفلوئوروکربنها یا HFCها تا سال ۲۰۳۰ را دنبال میکند.
عملکرد ایران در کنترل و مدیریت مواد تحت پوشش پروتکل مونترال نیز مورد توجه نهادهای بینالمللی قرار گرفته و به گفته مدیر دفتر حفاظت لایه اوزون، کشور چندین تقدیر و گواهی در این زمینه دریافت کرده است.
بیش از هزار تعمیرکار در ۳۱ استان آموزش دیدند
اما اجرای این برنامهها فقط در سطح سیاستگذاری و استانداردها اتفاق نمیافتد. بخشی از ماجرا به کسانی مربوط است که هر روز با تجهیزات سرمایشی و گازهای مورد استفاده در آنها کار میکنند.
شاهباز با اشاره به اقدامات یک سال اخیر گفت: «با همکاری سازمان آموزش فنی و حرفهای، بیش از هزار تکنسین و تعمیرکار در ۳۱ استان کشور برای کار ایمن با گازهای اشتعالپذیر آموزش دیدهاند.»
دو دوره تربیت مربی نیز در مرکز تربیت مربی سازمان آموزش فنی و حرفهای در کرج برگزار شده تا امکان آموزش نیروی متخصص در مراکز فنی و حرفهای کشور بیشتر شود.
در این میان، آموزش نیروی متخصص زن نیز در برنامه قرار داشته است. یک دوره آموزشی ویژه تعمیرکاران زن با مشارکت نمایندگان سازمان حفاظت محیط زیست و برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در مرکز تربیت مربی سازمان آموزش فنی و حرفهای کرج برگزار شد.
در این دوره، تعمیرکاران زن، کارشناسان و مسئولان خطوط تولید صنایع تجهیزات سرمایشی حضور داشتند.
تجهیزات آموزشی به کرج و دانشگاه صنعتی شریف رسید
بخش دیگری از برنامههای دفتر حفاظت لایه اوزون به توسعه امکانات آموزشی اختصاص داشته است.
بر اساس اعلام شاهباز، تجهیزات آموزشی مرتبط با چیلرها برای تقویت آموزشهای تخصصی به مرکز تربیت مربی سازمان آموزش فنی و حرفهای در کرج و دانشگاه صنعتی شریف اهدا شده است.
آموزش کارشناسان گمرک، تدوین استاندارد برای سیلندرهای مورد استفاده در این حوزه و تهیه پیشنویس استانداردهای مرتبط نیز از دیگر اقداماتی بوده که در یک سال اخیر انجام شده است.
۴.۸ میلیون دلار برای مرحله سوم پروژه مدیریت گازها
حالا یکی از برنامههای اصلی ایران، اجرای مرحله سوم پروژه مدیریت گازهای تحت پوشش پروتکل مونترال است.
شاهباز از تصویب حدود ۴.۸ میلیون دلار برای اجرای این مرحله خبر داد و گفت این اعتبار از سوی صندوق چندجانبه پروتکل مونترال تصویب شده و فاز سوم پروژه از سال ۲۰۲۶ آغاز شده است.
کنترل ورود مواد مخرب لایه اوزون به کشور نیز با همکاری سازمان توسعه تجارت و گمرک جمهوری اسلامی ایران انجام میشود. کمیته ملی ازن شرایط ورود این مواد را بررسی میکند و الزامات مربوط را به دستگاههای ذیربط اعلام خواهد کرد.
در بخش صنعت نیز حمایت از تولیدکنندگان فوم برای جایگزینی مواد اولیه مخرب لایه اوزون با مواد سازگارتر با محیط زیست دنبال میشود.
ایران در ارزیابی عملکرد کشورهای عضو پروتکل مونترال
ایران علاوه بر اجرای تعهدات داخلی، در سازوکارهای بینالمللی پروتکل مونترال نیز حضور داشته است.
شاهباز با تأکید بر اینکه حفاظت از لایه اوزون به همکاری جهانی نیاز دارد، گفت جمهوری اسلامی ایران بهعنوان یکی از اعضای فعال پروتکل مونترال تلاش کرده است تعهدات خود را کامل و در زمان مقرر اجرا کند.
به گفته او، ایران در سال گذشته عضو کمیته ارزیابی تعهدات کشورهای عضو پروتکل مونترال بوده و در بررسی عملکرد کشورها در اجرای تعهدات این پروتکل مشارکت داشته است.
ماجرای حفاظت از لایه اوزون، بنابراین، فقط به آنچه در لایههای بالای جو اتفاق میافتد محدود نیست. از گمرک و کارخانههای تولید فوم گرفته تا تعمیرکار یک دستگاه سرمایشی، هرکدام بخشی از زنجیرهای هستند که قرار است مصرف مواد مخرب لایه اوزون را کمتر کند؛ زنجیرهای که ایران میگوید بیش از سه دهه است در آن حضور دارد.
پایان
بیشتر بخوانید: برگزاری چهارمین همایش ملی یوزپلنگ آسیایی؛ گامی برای حفاظت از میراث زیستی ایران