بنزن در بنزین؛ تهدیدی برای سلامت و محیط زیست
بنزن چیست؟
به گزارش گلونی، بنزن (Benzene) یک هیدروکربن آروماتیک با فرمول شیمیایی C₆H₆ است؛ مایعی بی‌رنگ، فرار و قابل اشتعال که به‌طور طبیعی در نفت خام وجود دارد و یکی از ترکیبات موجود در بنزین است. به‌دلیل فرار بودن، بخش عمده مواجهه انسان با بنزن از طریق تنفس بخارهای آن اتفاق می‌افتد.
خطر بنزن برای سلامت انسان چیست؟
مهم‌ترین نگرانی درباره بنزن، سرطان‌زا بودن آن است. سازمان جهانی بهداشت بنزن را با سرطان و عوارض خونی مرتبط می‌داند و شواهد علمی، ارتباط آن با لوسمی، به‌ویژه لوسمی میلوئید حاد را تأیید کرده‌اند.
مواجهه طولانی‌مدت با بنزن می‌تواند به مغز استخوان و سیستم خون‌سازی آسیب بزند و باعث کاهش گلبول‌های قرمز و سفید و پلاکت‌ها شود. در نتیجه، کم‌خونی و اختلال در عملکرد سیستم ایمنی نیز ممکن است رخ دهد.
قرار گرفتن در معرض غلظت‌های بالای بنزن در کوتاه‌مدت نیز می‌تواند علائمی مانند سردرد، سرگیجه، تهوع و اختلال در سیستم عصبی ایجاد کند.
بنزن موجود در بنزین چگونه وارد هوا می‌شود؟
بنزن از طریق تبخیر بنزین در جایگاه‌های سوخت، هنگام سوخت‌گیری، انتشار از اگزوز خودروها و فرایندهای تولید، انتقال و ذخیره‌سازی سوخت وارد هوا می‌شود. به‌همین دلیل، غلظت بنزن می‌تواند در نزدیکی خیابان‌های پرتردد، جایگاه‌های سوخت و مراکز پتروشیمی افزایش پیدا کند.
اثر بنزن بر محیط زیست
بنزن یکی از آلاینده‌های فرار هواست. انتشار آن از احتراق سوخت و تبخیر فرآورده‌های نفتی علاوه بر افزایش آلودگی هوا، در شکل‌گیری ازن سطح زمین و ذرات آلی ثانویه نیز نقش دارد.
نشت بنزین از مخازن و تأسیسات نیز می‌تواند بنزن را وارد خاک و آب‌های زیرزمینی کند. بنزن در محیط به‌مرور تجزیه یا تبخیر می‌شود، اما تا پیش از حذف یا تجزیه می‌تواند موجب آلودگی منابع آب و خاک شود.
چرا کنترل بنزن در بنزین مهم است؟
بنزن ماده‌ای است که وجود آن در سوخت به معنای مسمومیت فوری نیست، اما کاهش مواجهه با آن اهمیت زیادی دارد؛ زیرا خطر اصلی آن با مواجهه مکرر و طولانی‌مدت مرتبط است و بنزن یک ماده سرطان‌زای شناخته‌شده برای انسان است. کنترل میزان بنزن در سوخت و کاهش انتشار بخارهای بنزین و آلاینده‌های ناشی از احتراق، از اقدامات مهم برای حفاظت از سلامت عمومی و محیط زیست محسوب می‌شود.
جمع‌بندی
بنزن یکی از ترکیبات خطرناک موجود در بنزین است که مهم‌ترین خطر آن سرطان‌زایی و آسیب به سیستم خون‌سازی و مغز استخوان است. از سوی دیگر، انتشار آن از خودروها و جایگاه‌های سوخت به آلودگی هوا و تشکیل برخی آلاینده‌های ثانویه کمک می‌کند. بنابراین، کاهش میزان بنزن در سوخت و کنترل انتشار آن، هم یک مسئله سلامت عمومی و هم یک ضرورت محیط زیستی است.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: قاچاق بنزین؛ هزینه‌ای که فقط از جیب اقتصاد ایران پرداخت نمی‌شود