زباله در اراضی بسو قرهتپه؛ شیرابه بیخ گوش میانکاله
به گزارش گلونی، انتشار فیلمهایی از دفن و رهاسازی غیراصولی زباله در اراضی بَسو قرهتپه، در فاصله حدود دو کیلومتری جنوبغربی تالاب میانکاله، نگرانی فعالان محیط زیست و ساکنان منطقه را برانگیخته است. فعالان محیط زیست و برخی اهالی قرهتپه با ارسال نامهای به دادستان بهشهر، خواستار توقف رهاسازی زباله در این محدوده شدهاند.
ماجرا در روزهای پایانی مرداد ۱۴۰۵ و پس از انتشار بوی شدید تعفن در بهشهر بیشتر مورد توجه قرار گرفت. وزش باد از سمت دریای کاسپین به سوی جنوب، بوی نامطبوع ناشی از زباله را به شهر رساند و انتشار تصاویر و ویدئوهای محل دپو در شبکههای اجتماعی، ابعاد تازهای از این مسئله را آشکار کرد.
محل مورد نظر در حدود ۱۳ کیلومتری شمالغرب بهشهر قرار دارد و مشخص نیست دپوی زباله در این اراضی از چه زمانی آغاز شده یا بر اساس تصمیم کدام نهاد و با چه مجوزی انجام گرفته است.
شیرابه زباله در نزدیکی تالاب میانکاله
نگرانی اصلی درباره زباله در اراضی بَسو قرهتپه فقط بوی تعفن نیست. انباشت پسماند میتواند به تولید شیرابه منجر شود؛ مایعی آلوده که در صورت نبود زیرساخت مناسب برای جمعآوری و تصفیه، امکان نفوذ به خاک و منابع آب را دارد.
فعالان محیط زیست درباره احتمال حرکت شیرابه به سمت تالاب میانکاله و همچنین آلودگی خاک منطقه هشدار دادهاند. با این حال، هنوز ارزیابی فنی و عمومیشدهای درباره مسیر حرکت شیرابه و میزان اثرگذاری آن بر میانکاله منتشر نشده است.
اهمیت موضوع زمانی بیشتر میشود که بدانیم در اطراف این محدوده آببندهای پرورش ماهی، حوضچههای ذخیره آب کشاورزی، زمینهای زراعی و واحدهای دامداری وجود دارد. بنابراین، هرگونه آلودگی احتمالی میتواند پیامدهایی فراتر از محل دپوی زباله داشته باشد.
سجاد طبیبی، فعال محیط زیست بهشهر، با اشاره به نبود شفافیت درباره این محل، گفته است مشخص نیست چه نهادی تصمیم گرفته اراضی بَسو قرهتپه به محل دپوی زباله تبدیل شود و آیا درباره آثار شیرابه آن بر محیط زیست منطقه ارزیابی انجام شده است یا خیر.
محمد حامدی، فرماندار بهشهر، نیز پس از انتشار تصاویر محل اعلام کرده است که تیم کارشناسی برای بررسی وضعیت به منطقه اعزام شده و نتیجه بررسیها به مردم اعلام خواهد شد.
چرا زباله به قرهتپه رسید؟
مسئله بَسو قرهتپه را نمیتوان جدا از بحران قدیمی مدیریت پسماند در شمال ایران بررسی کرد. دفنگاههای زباله در بسیاری از مناطق شمالی، از سراوان تا آمل و بابل، سالهاست با اعتراض مردم و نگرانیهای محیط زیستی همراه هستند.
در شرق مازندران نیز کارخانه کمپوست بهشهر بهعنوان یکی از زیرساختهای مدیریت پسماند منطقه مطرح است؛ اما این مجموعه با وجود ظرفیت اسمی ۲۵۰ تن در روز، در سالهای گذشته نتوانسته به ظرفیت مورد انتظار برسد. کمبود تجهیزات، مشکلات فرایند تخمیر و نبود تفکیک زباله از مبدأ از جمله عواملی عنوان شدهاند که عملکرد آن را محدود کردهاند.
منصور سهرابی، پژوهشگر بومشناسی، نیز معتقد است ترکیبی از طراحی نامناسب، ضعف مدیریت، جداسازی ناکافی زباله در مبدأ، هزینه بالای نگهداری و نبود زیرساختهایی مانند لندفیل مهندسیشده و سامانه تصفیه شیرابه، باعث شده است بخشی از پسماند به نقاط حاشیهای منتقل شود.
زباله در اراضی بسو قرهتپه
اکنون پرسش اصلی این است که با توجه به نزدیکی بَسو قرهتپه به میانکاله، وضعیت فعلی این اراضی چگونه است و چه برنامهای برای زبالههای موجود و شیرابه تولیدشده در نظر گرفته شده است؟
توقف ورود کامیونهای زباله، اگرچه میتواند نخستین اقدام برای کنترل وضعیت باشد، اما پایان ماجرا نیست. لازم است حجم و منشأ پسماند، مدت زمان دپو، وضعیت خاک و آب منطقه و مسیر احتمالی شیرابه بهصورت شفاف بررسی و نتیجه آن اعلام شود.
میانکاله یک زیستبوم حساس و ذخیرهگاه زیستکره است و حفاظت از آن نمیتواند صرفاً به محدوده رسمی تالاب محدود بماند. وقتی یک کانون انباشت زباله در فاصلهای چنین نزدیک ایجاد میشود، پیشگیری از آلودگی باید پیش از رسیدن شیرابه به آب و خاک آغاز شود.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: آتشسوزی میانکاله؛ از مهار آتشسوزی تا بازطراحی نظام مدیریت بحران