قلعه کلفیر به عنوان اثر ملی ایران ثبت شد
قلعه تاریخی کلفیر با وسعت حدود ۲۲ هکتار و برخورداری از معماری نظامی ستاره‌ای‌شکل در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید.
به گزارش گلونی و به نقل از میراث‌آریا، احمد حمزه‌زاده، مدیرکل میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی آذربایجان‌شرقی، با اشاره به ثبت قلعه کلفیر در فهرست آثار ملی ایران گفت: «ثبت ملی این بنا به معنای شناسایی ارزش‌های تاریخی و معماری آن در سطح کشور و ایجاد بستر مناسب‌تر برای حفاظت از این اثر است.»
قلعه کلفیر؛ بنایی با نقشه ستاره‌ای
به گفته حمزه‌زاده، مهم‌ترین ویژگی قلعه کلفیر، نقشه ستاره‌ای‌شکل آن است؛ الگویی که از معماری نظامی دوره قاجار و تأثیرپذیری آن از شیوه‌های دفاعی اروپایی حکایت دارد.
برجک‌های پنج‌ضلعی در چهار گوشه و طراحی هندسی بازوهای قلعه، ساختاری ایجاد کرده‌اند که علاوه بر ارزش معماری، برای دفاع و دیده‌بانی نیز کارایی داشته است.
وسعت حدود ۲۲ هکتاری قلعه نیز نشان می‌دهد با یک بنای محدود و معمولی روبه‌رو نیستیم. این مجموعه می‌تواند اطلاعات ارزشمندی درباره استحکامات نظامی تاریخی، شیوه استقرار نیروها و تحولات تاریخی منطقه در اختیار پژوهشگران قرار دهد.
ارتباط قلعه کلفیر با جنگ‌های ایران و روس
شواهد و گزارش‌های تاریخی، قلعه کلفیر را به فضای تاریخی دوره جنگ‌های ایران و روس نزدیک می‌کند. با توجه به حضور و فعالیت‌های نظامی عباس‌میرزا در منطقه، این احتمال مطرح است که این مجموعه در آن دوره برای پشتیبانی و استقرار نیروهای نظامی مورد استفاده قرار گرفته باشد.
حمزه‌زاده تأکید کرد که برای مشخص شدن کارکرد دقیق قلعه و ارتباط آن با تحولات نظامی آن دوره، انجام مطالعات تاریخی و باستان‌شناسی ضروری است و ثبت ملی قلعه کلفیر می‌تواند مسیر این مطالعات را منسجم‌تر کند.
کشاورزی به بقایای قلعه آسیب زده است
ثبت ملی قلعه کلفیر به معنای پایان کار حفاظت از این بنا نیست. به گفته مدیرکل میراث‌فرهنگی آذربایجان‌شرقی، حفظ عرصه و حریم قلعه اهمیت ویژه‌ای دارد و باید از توسعه اراضی کشاورزی و فعالیت‌هایی که می‌تواند به بقایای تاریخی آن آسیب بزند، جلوگیری شود.
بخش‌هایی از قلعه و محوطه پیرامون آن در سال‌های گذشته تحت تأثیر فعالیت‌های کشاورزی قرار گرفته و در برخی نقاط، خندق‌ها و ساختارهای دفاعی تاریخی نیز آسیب دیده‌اند.
به همین دلیل، تعیین دقیق عرصه و حریم قلعه و تدوین برنامه حفاظتی برای آن باید با جدیت دنبال شود.
ضرورت بررسی‌های باستان‌شناسی قلعه کلفیر
وجود شواهدی از ساختارهای تاریخی در بخش‌های مختلف قلعه، ضرورت انجام بررسی‌های باستان‌شناسی را بیشتر کرده است. هرگونه اقدام حفاظتی درباره این اثر نیز باید بر پایه شناخت دقیق لایه‌های تاریخی و بقایای معماری آن انجام شود.
حمزه‌زاده ثبت ملی قلعه کلفیر را رویدادی مهم برای میراث فرهنگی آذربایجان‌شرقی دانست و تأکید کرد که ارزش این ثبت زمانی نمایان می‌شود که قلعه به‌درستی حفاظت، مطالعه و معرفی شود.
قلعه کلفیر بخشی از تاریخ معماری نظامی ایران را در خود جای داده و حفاظت از آن می‌تواند به حفظ بخشی از هویت تاریخی منطقه برای نسل‌های آینده کمک کند.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: قلعه ضحاک؛ از هزار قطعه مرمت‌شده تا چشم‌انداز ثبت جهانی