افزایش تولد یوزها کافی نیست؛ جادهها و زیستگاهها باید امن شوند
افزایش مشاهده یوزپلنگهای آسیایی و ثبت تولدهای جدید در زیستگاههای کشور، امیدها برای احیای جمعیت این گونه در معرض خطر انقراض را افزایش داده است؛ اما حفاظت از این جمعیت تازهنفس بدون رفع تهدیدهای موجود امکانپذیر نیست. تصادفهای جادهای، ناامنی زیستگاهها، حضور دام و کاهش منابع آب و طعمه همچنان از مهمترین موانع بقای یوزپلنگ آسیایی در ایران هستند.
به گزارش گلونی، در نشست کمیته ملی یوزپلنگ آسیایی، مسئولان سازمان حفاظت محیط زیست بر ضرورت تغییر رویکرد حفاظتی متناسب با شرایط جدید جمعیت یوز تأکید کردند. در این نشست، علاوه بر بررسی اقدامات انجامشده، برنامههایی برای ایمنسازی جادهها، تقویت زیستگاهها، تأمین طعمه و افزایش پایش میدانی مطرح شد.
افزایش تولد یوزها؛ فرصتی که میتواند به تهدید تبدیل شود
حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به افزایش مشاهدات یوزپلنگ و تولدهای ثبتشده گفت که رشد جمعیت این گونه، در کنار ایجاد فرصت برای احیا، میتواند خطرهای تازهای به همراه داشته باشد.
تجربههای گذشته نشان میدهد با افزایش تعداد یوزها، احتمال وقوع حوادث و تلفات نیز بیشتر میشود. به همین دلیل، ایمنسازی مسیرهای عبور یوز و کاهش تصادفهای جادهای باید در اولویت برنامههای حفاظتی قرار بگیرد.
یکی از محورهای اصلی این برنامه، ایمنسازی جاده عباسآباد ـ میامی است؛ مسیری که تصادفهای جادهای در آن از تهدیدهای جدی حیات یوزپلنگ به شمار میرود. به گفته ظهرابی، اعتبار مناسبی از سوی سازمان برنامه و بودجه به وزارت راه برای ایمنسازی این محور ابلاغ شده و لازم است دستگاههای مسئول اجرای این طرح را با جدیت پیگیری کنند.
خروج دام و اتصال زیستگاهها؛ اولویت حفاظت از یوز
معاون محیط زیست طبیعی سازمان حفاظت محیط زیست، امنسازی زیستگاهها، اتصال زیستگاههای اصلی به مناطق بینابینی و خروج دام از زیستگاه یوزپلنگ را از مهمترین اقدامات برای حفاظت از این گونه دانست.
به گفته او، ظرفیت هر زیستگاه باید بهدقت مشخص شود تا بتوان با مشارکت گروههای توانمند، تشکلهای محلی و بخشهای مختلف، سازوکار حفاظتی مؤثرتری ایجاد کرد. استفاده از ظرفیت مسئولیت اجتماعی نیز میتواند به گسترش مشارکت در حفاظت از زیستگاهها کمک کند.
موضوع آب نیز یکی دیگر از محورهای مطرحشده در این نشست بود. با توجه به تغییرات اقلیمی و تأثیر آن بر منابع آب و شرایط زیستگاهها، ظهرابی خواستار انجام مطالعات تخصصی درباره آینده منابع آبی زیستگاههای یوز، بهویژه مجموعه حفاظتی توران، شد.
تقویت طعمه و افزایش دوربینهای تلهای
تأمین منابع غذایی یوزپلنگ نیز در برنامههای پیشرو قرار دارد. بر همین اساس، ظهرابی بر تدوین برنامه اجرایی برای انتقال طعمه به زیستگاههای یوز با همکاری استانهای میزبان و استفاده از دانش کارشناسان تأکید کرد.
همچنین قرار است پایش سیستماتیک زیستگاهها تقویت شود. در همین راستا، دستکم ۱۵۰ دوربین تلهای تهیه و برای استفاده در استانهای یوزخیز ارسال خواهد شد. این دوربینها میتوانند اطلاعات دقیقتری درباره حضور، پراکنش و وضعیت جمعیت یوزها در اختیار کارشناسان قرار دهند.
خراسان رضوی نیز بهعنوان یکی از استانهای واقع در کریدور یوزپلنگ، برای مشارکت جدیتر در این پروژه ملی مورد تأکید قرار گرفت.
فعالیتهای معدنی زیر ذرهبین حفاظت از یوز
فعالیتهای معدنی در زیستگاههای یوزپلنگ، بهویژه منطقه یوزکنام، از دیگر موضوعات مطرحشده در نشست کمیته ملی یوزپلنگ آسیایی بود.
ظهرابی اعلام کرد هماهنگیهایی با معاونت امور معادن و صنایع معدنی وزارت صنعت، معدن و تجارت انجام شده و قرار است جلسه مشترکی با حضور متولیان حفاظت از منطقه و کمیته تعامل محیط زیست و وزارت صمت برگزار شود. هدف از این جلسه، بررسی راهکارهای کاهش آسیب فعالیتهای معدنی به زیستگاه یوزپلنگ است.
او همچنین بر استفاده کامل از ظرفیت مالیات نشاندار برای تأمین هزینههای حفاظت از یوز تأکید کرد و خواستار پیگیری ایمنسازی جاده آسیایی از طریق پروژه ملی یوزپلنگ شد.
مشارکت جوامع محلی و برنامه ویژه روز جهانی یوز
افزایش توان نیروی انسانی، برگزاری کارگاههای آموزشی برای جوامع محلی و ارتباط مستقیم با ساکنان مناطق یوزخیز نیز از برنامههای مورد تأکید در این نشست بود.
به گفته معاون محیط زیست طبیعی، ظرفیت قانونی برای انعقاد قرارداد با تشکلهای محلی و سازمانهای مردمنهاد وجود دارد و میتوان از این امکان برای افزایش مشارکت در پایش و حفاظت از زیستگاهها استفاده کرد.
ظهرابی همچنین با اشاره به فرارسیدن ۱۳ آذر، روز جهانی یوزپلنگ، خواستار تدوین برنامهای شایسته برای این مناسبت شد. او تأکید کرد پروژه ملی یوزپلنگ باید یک پیوست رسانهای جامع برای اطلاعرسانی درباره وضعیت این گونه و اقدامات حفاظتی تهیه کند تا در استانهای مرتبط نیز به اجرا درآید.
در ابتدای این نشست نیز نظامی، مدیر پروژه ملی یوزپلنگ آسیایی، گزارشی از عملکرد یکساله پروژه ارائه کرد و برنامهها و اولویتهای پیشرو را تشریح کرد.
نکته مهم در این برنامهها، ضرورت عبور از حفاظت صرفاً آماری یوزپلنگ است. افزایش تعداد مشاهدات و تولد تولهها زمانی به معنای موفقیت حفاظتی خواهد بود که یوزها بتوانند در زیستگاههایی امن، متصل و برخوردار از منابع غذایی و آبی کافی زندگی کنند. اختصاص اعتبار و تهیه دوربینهای تلهای گامهای مهمی هستند، اما نتیجه نهایی را باید در کاهش تلفات جادهای، رفع تعارضها و بهبود شرایط زیستگاهها سنجید.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: یوز؛ نماد امید در سرزمینی که زیستگاهش رو به زوال است
