انواع روش‌های کمپوست خانگی؛ چطور پسماند آشپزخانه را به خاک برگردانیم؟
اگر قرار باشد فقط یک تغییر کوچک در مدیریت پسماندهای خانه ایجاد کنیم، جداکردن مواد آلی از سایر زباله‌ها می‌تواند شروع خوبی باشد. بخش قابل‌توجهی از محتویات سطل آشپزخانه را موادی تشکیل می‌دهند که هنوز ظرفیت استفاده دوباره دارند؛ اما معمولاً همراه سایر زباله‌ها راهی محل دفن می‌شوند.
به گزارش گلونی، کمپوست‌سازی یکی از راه‌های استفاده دوباره از این مواد است. در این فرایند، بقایای آلی با فعالیت میکروارگانیسم‌ها و در شرایط مناسب تجزیه می‌شوند و به ماده‌ای پایدار و غنی از مواد آلی تبدیل می‌شوند که می‌تواند به بهبود کیفیت خاک کمک کند.
شاید تصور کنیم کمپوست‌سازی فقط به باغ‌ها، مزارع یا مراکز بزرگ پردازش پسماند محدود است؛ اما واقعیت این است که با انتخاب روش مناسب، می‌توان بخشی از این فرایند را در خانه هم انجام داد. نکته مهم این است که روش کمپوست‌سازی باید با فضای در دسترس، میزان پسماند تولیدی و زمانی که برای نگهداری آن اختصاص می‌دهیم، هماهنگ باشد.
۱. کمپوست‌سازی در مخزن یا سطل
یکی از ساده‌ترین روش‌ها برای شروع کمپوست‌سازی خانگی، استفاده از یک مخزن یا سطل مخصوص است. این روش برای خانه‌هایی که حیاط، بالکن بزرگ یا فضای مناسبی در گوشه‌ای از محیط زندگی دارند، انتخاب قابل‌دسترس‌تری است.
در این روش، مواد آلی درون مخزن قرار می‌گیرند و در کنار آن‌ها باید مواد خشک و کربن‌دار مانند برگ خشک، خرده‌چوب یا مقوای بدون روکش و جوهرهای نامناسب اضافه شوند. وجود تعادل میان مواد مرطوب و خشک، گردش هوا و رطوبت مناسب، به فعالیت میکروارگانیسم‌ها و تجزیه بهتر مواد کمک می‌کند.
مخلوط‌کردن دوره‌ای مواد نیز اهمیت دارد؛ زیرا اکسیژن موردنیاز فرایند تجزیه را تأمین می‌کند. اگر رطوبت بیش از اندازه باشد یا هوا به‌خوبی جریان نداشته باشد، احتمال ایجاد بوی نامطبوع افزایش پیدا می‌کند.
۲. ورمی‌کمپوست؛ کمک گرفتن از کرم‌ها
ورمی‌کمپوست یکی از روش‌های شناخته‌شده مدیریت پسماند آلی در مقیاس خانگی است. در این روش، از کرم‌های مخصوص کمپوست، به‌ویژه کرم‌های قرمز کمپوست‌ساز، برای تجزیه بقایای آلی استفاده می‌شود.
کرم‌ها با تغذیه از مواد آلی و عبور دادن آن‌ها از دستگاه گوارش خود، ماده‌ای غنی تولید می‌کنند که به آن ورمی‌کمپوست گفته می‌شود.
این روش به فضای زیادی احتیاج ندارد و می‌توان آن را در مخزن‌های چندطبقه مخصوص، حتی در بعضی آپارتمان‌ها، اجرا کرد. البته کرم‌ها به شرایط محیطی مشخصی نیاز دارند؛ دمای مناسب، رطوبت کافی، تهویه و دوربودن مخزن از تابش مستقیم آفتاب از عوامل مهم موفقیت این روش هستند.
۳. کمپوست‌سازی گودالی یا دفنی
اگر به حیاط یا باغچه دسترسی داشته باشیم، یکی از روش‌های ساده‌تر، دفن کنترل‌شده پسماند آلی در خاک است.
در این روش، گودالی با عمق مناسب حفر می‌شود، مواد آلی داخل آن قرار می‌گیرند و با خاک پوشانده می‌شوند. موجودات زنده و میکروارگانیسم‌های خاک به‌مرور این مواد را تجزیه می‌کنند.
این روش به تجهیزات پیچیده‌ای نیاز ندارد، اما باید از دفن مواد نامناسب، حجم بیش از اندازه پسماند و ایجاد شرایطی که باعث جذب جانوران یا ایجاد بو می‌شود، جلوگیری کرد. همچنین بهتر است پیش از کاشت گیاه، فرصت کافی برای تجزیه مواد در نظر گرفته شود.
۴. روش بوکاشی؛ تخمیر پسماند آلی
بوکاشی روشی متفاوت برای مدیریت پسماند آشپزخانه است که برخلاف کمپوست‌سازی معمول، بر پایه تخمیر بی‌هوازی انجام می‌شود.
در این روش، پسماندهای غذایی در یک سطل دربسته و با کمک ماده تلقیحی مخصوص بوکاشی، لایه‌لایه قرار می‌گیرند. محیط بسته و فعالیت میکروارگانیسم‌ها باعث تخمیر مواد می‌شود.
یکی از مزیت‌های این روش، امکان استفاده از طیف گسترده‌تری از بقایای غذایی نسبت به بسیاری از روش‌های معمول کمپوست‌سازی است. بااین‌حال، محصول نهایی بوکاشی هنوز کمپوست آماده مصرف نیست و برای تکمیل تجزیه باید در خاک دفن شود یا وارد مرحله پردازش دیگری شود.
کدام روش‌های کمپوست خانگی برای خانه ما مناسب‌تر هستند؟
هیچ روش واحدی برای همه خانه‌ها بهترین انتخاب نیست. فضای در دسترس، تعداد افراد خانواده، مقدار پسماند تولیدی و میزان زمانی که می‌توانیم برای نگهداری مخزن اختصاص دهیم، در انتخاب روش مناسب نقش دارند.
برای خانه‌های دارای حیاط، مخزن کمپوست یا روش دفنی می‌تواند گزینه مناسبی باشد. در آپارتمان‌ها، ورمی‌کمپوست و بوکاشی امکان مدیریت بخشی از پسماندهای آشپزخانه را فراهم می‌کنند؛ البته به شرط آنکه شرایط نگهداری آن‌ها رعایت شود.
فراموش نکنیم که کمپوست‌سازی به معنای ریختن همه زباله‌های آشپزخانه در یک ظرف نیست. شناخت مواد مناسب، رعایت نسبت مواد خشک و مرطوب و توجه به شرایط تجزیه، بخش مهمی از این فرایند است.
شاید نتوانیم تمام پسماندهای تولیدشده در خانه را مدیریت کنیم، اما می‌توانیم برای بخشی از آن‌ها مسیری متفاوت در نظر بگیریم؛ مسیری که به‌جای محل دفن، به بازگشت مواد آلی به خاک ختم شود.
نویسنده: سحر سمیعانی
بیشتر بخوانید: پسماند آلی چیست و چرا باید آن را از زباله‌های دیگر جدا کنیم؟