نان روغن‌جوشی خراسان جنوبی در فهرست میراث ناملموس ایران ثبت شد
مهارت پخت نان روغن‌جوشی، از نان‌های سنتی و آیینی خراسان جنوبی، در فهرست میراث ناملموس کشور به ثبت رسید. این نان که با آیین «برات» و سنت خیرات برای درگذشتگان پیوند دارد، بخشی از فرهنگ غذایی و میراث معنوی مردم این استان است.
به گزارش گلونی، و به نقل از خبرگزاری میراث‌آریا، فریبا کاهنی، مسئول ثبت میراث معنوی اداره‌کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی خراسان جنوبی، با اشاره به ثبت مهارت پخت نان روغن‌جوشی در فهرست میراث ناملموس ایران گفت: «این نان سنتی هر سال در چهاردهم شعبان، هم‌زمان با آیین برات، توسط خانواده‌هایی که عزیزی را در طول سال از دست داده‌اند، پخته و به نیت خیرات و شادی روح درگذشتگان میان اقوام، دوستان و همسایگان توزیع می‌شود.»
نان روغن‌جوشی با نام‌های مختلف در خراسان جنوبی
نان روغن‌جوشی در شهرستان‌های مختلف خراسان جنوبی با نام‌های متفاوتی شناخته می‌شود. به گفته کاهنی، این نان در گذشته در بیرجند «چلپکی» نام داشت و امروزه با عنوان روغن‌جوشی شناخته می‌شود. در شهرستان قاینات، به دلیل شیوه پخت آن در تابه، «تاوه‌ای» و در بشرویه «سیروکی» نام دارد.
نان روغن‌جوشی چگونه پخته می‌شود؟
پخت نان روغن‌جوشی با ترکیب آرد، آب، زردچوبه، ادویه‌های معطر مانند تخم گشنیز و خمیرترش آغاز می‌شود. خمیر آماده‌شده حدود یک ساعت و نیم تا دو ساعت استراحت می‌کند تا به اصطلاح ترش شود.
پس از آن، خمیر را به گلوله‌های کوچک تقسیم می‌کنند، با دست پهن و نازک می‌کنند و در روغن داغ می‌گذارند تا سرخ شود. هنگام سرخ‌شدن، با چنگال روی خمیر ضربه می‌زنند تا بیش از اندازه پف نکند.
پس از سرخ‌شدن هر دو طرف نان، آن را از روغن خارج می‌کنند. روغن‌جوشی معمولاً با شکر مصرف می‌شود، اما برخی افراد آن را بدون شکر نیز می‌خورند.
میراثی که نسل به نسل منتقل شده است
کاهنی با تأکید بر اهمیت فرهنگی و اجتماعی این نان گفت: «مهارت پخت روغن‌جوشی تنها یک شیوه تهیه غذای سنتی نیست، بلکه بازتابی از باورهای مذهبی، آیین‌های خیرخواهانه و پیوندهای خانوادگی و اجتماعی مردم منطقه است.»
این سنت نسل به نسل و از مادران به دختران منتقل شده و زنان نقش اصلی را در حفظ و اجرای آن بر عهده داشته‌اند. ارزش‌های مردم‌شناختی، باورهای اعتقادی و استمرار این آیین در میان مردم از مهم‌ترین دلایل ثبت این مهارت در فهرست میراث ناملموس کشور بوده است.
مسئول ثبت میراث معنوی خراسان جنوبی همچنین بر ضرورت پاسداشت فرهنگ غذایی و نان‌های سنتی تأکید کرد و حفظ و معرفی این میراث به نسل‌های آینده را زمینه‌ای برای پیوند نسل جدید با فرهنگ، هویت و پیشینه تاریخی نیاکان دانست.
ثبت مهارت پخت نان روغن‌جوشی در فهرست میراث ناملموس کشور، فرصتی برای توجه بیشتر به فرهنگ غذایی خراسان جنوبی و آیین‌هایی است که در کنار طعم و شیوه پخت، روایتگر بخشی از زندگی، باورها و خاطرات جمعی مردم این سرزمین هستند.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: ثبت ملی نان سنگک؛ روایتی از یک میراث زنده ایرانی