چرا رویارویی خرس و انسان در ایران زیاد است؟
به گزارش گلونی بسیاری از ما مردم از جانوران وحشی ترس داریم. در مناطق مختلف، درباره عادات و رفتارهای این جانوران نیز باورهای گوناگونی وجود دارد که متاسفانه بخش عمدهای از آنها در ردیف افسانه و خرافات است نه واقعیات.
همچون عروس دزدی خرس و کینهای بودن مار. اعقتاد به این باورها باعث شده ذهنیت افراد بسیاری نسبت به حیات وحش و جانوران منفی باشد و تصور کنند جانوران در طبیعت قصد آسیب رساندن به آنها را دارند.
اما این همه ابعاد معضل نیست. افزایش جمعیت انسان ها در قرن اخیر همراه با توسعه فنآوری باعث نفوذ هرچه بیشتر انسان به محیط طبیعی و زیستگاه جانوران شده است. نتیجه چنین رویدادهایی افزایش برخورد انسان و وحوش و درگیری آنها با یکدیگر از جنبههای گوناگون است که تعارض انسان و حیات وحش human-wildlife conflict خوانده میشود.
یکی از مثالهای بارز این پدیده خرس قهوهای است. خرس قهوهای بزرگترین گوشتخوار ایران است و همین جثه بزرگ باعث ترس و وحشت بسیاری از مردم میشود. در میان جوامع مختلف، باورهای خرافی زیادی درباره خرس وجود دارد که از شایعترین آنها عروس دزدی این حیوان است.
در عین حال، نفوذ انسان به زیستگاه این حیوان از یک سو و تخریب گسترده محیط زندگی این جانور از سوی دیگر، سبب افزایش رویارویی خرس و انسان شده است.
اما نکته مهم اینجاست که خرسها برخلاف ظاهر ترسناکشان، حیواناتی بیآزار و مردم گریزند.
خوراک اصلی خرسها میوهها و ریشههای درختان است و هیچ کدام از باورهای خرافی رایج درباره این جانور حقیقت ندارند.
برخلاف باور رایج، خرسها -همانند دیگر حیوانات- هرگز در مرحله اول رویارویی با خطر دست به حمله نمیزنند. جانوران زمانی که چیزی را برای خود خطرناک ارزیابی کنند، نخست و در درجه اول از محل دور میشوند. اگر نتوانستند تهدید میکنند تا عامل خطرساز نزدیک نشود، و در نهایت وقتی چاره دیگری نباشد دست به حمله میزنند.
احتمال رویارویی انسان و خرس در دو حالت بیشتر است:
۱: در صورت کمبود منابع غذایی (چه در فصول سرد سال چه به دلایل دیگر) خرسها ممکن به محل سکونت انسانها نزدیک شوند تا برای خود غذایی بیابند، از جمله به زنبورداریها برای تغذیه از عسل.
۲: در فصل جفتیابی، به دلیل وجود رقابت شدید بین خرسهای نر برای تولید مثل، و نیز در فصل زایمان به دلیل غریزه مادری، نزدیک شدن انسانها به این حیوانات ممکن است باعث عصبانیت و حمله آنها به انسان بشود.

میتوانید بدون پرداخت هزینه و با امتیازهای اسنپکلاب خود به حفاظت از گونهی خرس قهوهای کمک کنید. کافی است در سوپراپ اسنپ روی آیکون «امتیاز» ضربه بزنید و بعد از ورود به اسنپکلاب از بخش نیکوکاری در طرح «حفاظت از گونهی خرس قهوهای» مشارکت کنید
رویارویی خرس و انسان
اما به روشهای مختلفی میتوان از این درگیریهای احتمالی اجتناب کرد:
۱: اول از همه درک این نکته ضروری است که هیچ حیوانی در همان مرحله اول به انسان حمله نمیکند. بسیاری از افراد به خاطر ترس از وحوش به محض مشاهده آنها به سمت حیوان نگون بخت سنگ یا هرچیز دیگری پرتاب میکنند، در حالی که این کار ممکن است باعث تحریک بیشتر حیوان به حمله شود و نتیجه عکس بدهد. پس باید بیاموزیم که از حیات وحش ترس بیجا نداشته باشیم و این تصور را که در طبیعت همه وحوش قصد حمله به ما را دارند از خود دور کنیم.
۲: تلاش حیوانات برای سیر کردن شکمشان فرقی با تلاش ما انسانها برای زنده ماندن ندارد. به عبارت دیگر خرسی که به سراغ کندوهای عسل میرود صرفا در تلاش برای بقا است. محافظت بهتر از این منابع غذایی توسط انسان میتواند احتمال بروز درگیری را به حداقل برساند.
۳: به هنگام گشت و گذار در طبیعت، در صورت مشاده حیوانات ابدا به آنها نزدیک نشویم. نزدیک شدن بیش از حد به یک حیوان وحشی میتواند باعث ترس آن حیوان و حمله او بشود. یادمان باشد که حیوانات به همان اندازه از ما میترسند که ما از آنها میترسیم.
۴: هرگز برای حیوانات در طبیعت خوراک نریزید. آنها در طبیعت غذا دارند و نیازی به غذارسانی ما ندارند. گذشته از این، با غذا دادن به وحوش، این جانوران به جای زندگی در طبیعت به رفت و آمد به مناطق انسانی خو میگیرند و عملا به تکدیگری برای غذا روی خواهند آورد. مسالهای که متاسفانه در مورد خرسهای سبلان هم اکنون شاهد آن هستیم.
۵: در فوصل تولید مثل و زایمان، با احتیاط بیشتر وارد مناطق طبیعی بشویم و آرامش جانوران و طبیعت را برهم نزنیم، همانطور که خودمان دوست نداریم کسی آرامش ما را بر هم بزند.
پایان پیام
نویسنده: دکتر کامران کشیری
