مجله گنجینه فنون یادگاری از تبریز
به گزارش گلونی، یکی از مجلههای مهم و پیشرو که در شهر تبریز منتشر شد و آغازگر تحول در مجلهنگاری ایران بود، مجله گنجینه فنون نام داشت.
نخستین شماره این مجله در ماه ذیقعده سال ۱۳۲۰ قمری (برابر با ۳۰ ژانویه ۱۹۰۳ میلادی) با تلاش میرزا محمدعلیخان تربیت، میرزا یوسفخان اعتصامالملک، سید حسن تقیزاده و میرزا سید حسنخان عدالت منتشر شد.
این مجله در واقع شامل چهار بخش اصلی بود که هرکدام نقش یک مجله جداگانه را داشتند:
1- هنرآموز – درباره صنایع مختلف، نوشتهی میرزا محمدعلیخان تربیت
2- تمدنات قدیمه – نوشتهی گوستاو لوبون فرانسوی با ترجمهی سید حسن تقیزاده
3- تحتالبحر یا سفینه غواصه (بیستهزار فرسنگ زیر دریا) – اثر ژولورن فرانسوی با ترجمهی میرزا یوسفخان اعتصامالملک، که بعدها بهصورت کتاب جداگانهای با نام سیاحت تحتالبحر در تهران چاپ شد
4-اخبار علمی و فرهنگی – بهکوشش سید حسن تقیزاده
مجله گنجینه فنون با قطع خشتی، در ۱۶ صفحه و با خط نستعلیق چاپ سنگی منتشر میشد. این نشریه هر پانزده روز یکبار چاپ میگردید و قیمت آن در تبریز ۱۵ قران بود.
دفتر مجله در محلی قرار داشت که کتابخانه تربیت نیز در آنجا تأسیس شد، درواقع مجله وابسته به کتابخانه و در کنار مدرسه طالبیه تبریز قرار داشت. این مکان نهتنها محل گردهمایی تقیزاده و همفکرانش بود، بلکه مرکز پخش کتاب و نشریات دیگر نیز به شمار میرفت. در یکی از اعلانهای مجله آمده بود:
«اشخاصی که در دارالسلطنه تبریز یا سایر ولایت آذربایجان طالب روزنامهها و جراید و مجلات فارسی، عربی، ترکی و فرانسوی باشند، اداره گنجینه فنون متقبل ارسال و رساندن آنها میشود.»
مجله گنجینه فنون بیش از آنکه یک مجله معمولی باشد، ابزاری برای چاپ و انتشار کتابها بهصورت بخشبهبخش بود. این شیوه در آن زمان در اروپا رواج داشت و بعدها، از میانه دهه ۱۳۱۰ شمسی، در ایران نیز بیشتر مورد استفاده قرار گرفت.
این مجله پس از حدود یک سال فعالیت و انتشار ۲۴ شماره، برای همیشه تعطیل شد.
منبع: مجموعه مقالات «تاریخ روزنامهنگاری» نوشته سید فرید قاسمی
پایان پیام
نویسنده: زهره درگاهی