کشف تازه در عمارت سهگوش اهواز
به گزارش گلونی، مرمت «عمارت سهگوش» اهواز در جریان بررسیهای تازه، به کشف بخشی از ساختار قدیمی این بنای تاریخی منجر شده است؛ سقف بتنیای که میتواند اطلاعات تازهای درباره تغییرات و تحولات معماری عمارت سهگوش در طول سالهای گذشته ارائه کند. این یافته در کنار بررسی وضعیت آمفیتئاتر و آسیبهای سازهای بنا، جزئیات بیشتری از روند مرمت این بنای تاریخی را آشکار کرده است.
روحالله مجتهدزاده، مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت سهگوش و عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز، با اشاره به یافتههای جدید این پروژه بیان کرد: «در جریان بررسیهای سازهای و پس از برداشتن سقف کاذب آمفیتئاتر، سقف اصلی این بخش نمایان شد که یک دال بتنی مجوف و یکپارچه است.»
مجتهدزاده افزود: «با توجه به زمان احداث عمارت، این سازه بتنی میتواند از نمونههای بسیار قدیمی این فناوری در بناهای تاریخی کشور باشد؛ موضوعی که نیاز به بررسیهای تخصصی بیشتری برای تأیید آن دارد.»
عمارت سهگوش؛ بنایی با سازههای بتنی و فلزی
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش به مطالعات انجامشده پیش از آغاز عملیات مرمت اشاره کرد و گفت: «بررسیهای تاریخی نشان میدهد که ساخت عمارت سهگوش در سال ۱۳۱۷ آغاز و در سال ۱۳۲۰ به پایان رسیده است. مطالعه دورههای مختلف حیات بنا نیز در طراحی برنامه مرمت و احیای آن مورد توجه قرار گرفته است.»
او ادامه داد: «بررسیهای سازهای نشان داده که از همان زمان ساخت، بخشهایی از بنا با سازههای بتنی و در قسمتهایی نیز با سازه فلزی اجرا شده و در کنار آن، دیوارهای باربر نقش مهمی در ساختار ساختمان داشتهاند.»
مجتهدزاده بیان کرد: «به این ترتیب، سهگوش را میتوان نمونهای قابل توجه از بناهایی دانست که در دوره گذار معماری ایران، عناصر سازهای مدرن را در کنار شیوههای سنتی به کار گرفتهاند.»
آمفیتئاتر عمارت سهگوش چگونه شکل گرفت؟
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش اضافه کرد: «یکی از یافتههای مهم مطالعات اخیر، به تاریخچه تالار آمفیتئاتر عمارت مربوط میشود. برخلاف تصور اولیه، این فضا بخشی از ساختمان اصلی در زمان احداث نبوده است.»
او توضیح داد: «این قسمت در ابتدا سالنی با ارتفاعی حدود ۱۰ متر بوده که برای مراجعات مردم به بانک ملی مورد استفاده قرار میگرفته است. پس از تغییر کاربری بنا و تبدیل آن به دانشکده پزشکی جندیشاپور در سال ۱۳۳۵، سقفی به این فضا افزوده شد و سالن به آمفیتئاتر و فضای آموزشی تبدیل شد.»
مجتهدزاده گفت: «همین سقف الحاقی اکنون یکی از بخشهای نیازمند تقویت سازهای در پروژه مرمت است؛ چراکه بررسیها نشان داده این قسمت از نظر سازهای در شمار ضعیفترین بخشهای بنا قرار دارد.»
ترکهای عمارت سهگوش و نقش نشست زمین
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش افزود: «مشکلات سازهای عمارت سهگوش تنها به الحاقات تاریخی محدود نمیشود. ترکهایی که از حدود سال ۱۳۹۰ در سردر غربی و ورودی بنا مشاهده شده بود، در مطالعات تخصصی مورد بررسی قرار گرفت.»
او منشأ این ترکها را عمدتاً نشست زمین عنوان کرد و گفت: «عواملی مانند جابهجایی سفرههای آب زیرزمینی و کاهش مقاومت خاک میتوانند در ایجاد این وضعیت مؤثر باشند.»
مجتهدزاده خاطرنشان کرد: «برای مقابله با این مشکل، طرح مقاومسازی بنا تهیه و پس از تصویب در شورای میراث فرهنگی، وارد مرحله اجرا شده است. در این طرح، ریزشمع یا «میکروپایل» در اطراف ساختمان اجرا میشود تا حرکت و رانش زمین کنترل شود. تاکنون حدود ۵۰ درصد این عملیات انجام شده است.»
عضو هیئت علمی دانشگاه شهید چمران اهواز بیان کرد: «همچنین برخی اقدامات مقاومسازی و احیای بنا در دهههای ۱۳۵۰ و ۱۳۶۰ انجام شده بود که در طرح جدید نیز وضعیت این بخشها مورد ارزیابی قرار گرفته است.»
مرمت عمارت سهگوش از سال ۱۴۰۳ وارد مرحله جدی شد
او گفت: «پروژه مرمت و احیای عمارت سهگوش از سال ۱۴۰۳ وارد مرحله جدی شد و در سال ۱۴۰۴ نیز تفاهمنامه همکاری میان معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری و دانشگاه شهید چمران اهواز برای اجرای آن منعقد شد.»
مجتهدزاده ابراز کرد: «بر اساس برنامه دانشگاه، پس از پایان عملیات مرمت، این بنای تاریخی قرار است با کاربری جدید به «مرکز نوآوری و خانه خلاق دانشگاه» تبدیل شود.»
حفظ هویت تاریخی عمارت سهگوش در کنار کاربری جدید
مدیر پروژه مرمت و احیای عمارت تاریخی سهگوش گفت: «در این طرح تلاش شده ضمن فراهم کردن امکان استفاده معاصر از ساختمان، هویت تاریخی آن حفظ شود. در و پنجرهها و سایر جزئیات معماری نیز تا حد امکان مطابق الگوی اولیه بازسازی خواهند شد.»
او اظهار کرد: «به این ترتیب، عمارت سهگوش قرار است پس از یک دوره طولانی مرمت، بار دیگر به بخشی فعال از زندگی شهری اهواز تبدیل شود؛ این بار با کارکردی تازه، اما با حفظ نشانههایی که تاریخ چند دهه از تحولات معماری، آموزشی و اجتماعی شهر را در خود جای دادهاند.»
پایان پیام
بیشتر بخوانید: تخریب سرای تومانیان؛ چه کسی مسئول تخریب بنای تاریخی سبزوار است؟