پروتکل مونترال؛ الگویی برای حل بحرانهای زیستمحیطی جهان
شینا انصاری، رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به روند ترمیم لایه اوزون گفت: «تجربه پروتکل مونترال نشان داد سیاستگذاری مبتنی بر علم، همکاری جهانی، پایبندی به تعهدات و تأمین منابع مالی میتواند برای حل بحرانهای زیستمحیطی به نتیجه واقعی و قابل اندازهگیری برسد.»
به گزارش گلونی و به نقل از سازمان حفاظت محیط زیست، شینا انصاری، معاون رئیسجمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، در مراسم سیونهمین سالگرد تصویب پروتکل مونترال و روز جهانی اوزون، که ۲۴ شهریور در سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد، با اشاره به تجربه جهانی در حفاظت از لایه اوزون، این توافق بینالمللی را نمونهای از امکان همکاری کشورها برای حل یک بحران زیستمحیطی دانست.
انصاری گفت: «پروتکل مونترال که در سال ۱۹۸۷ تصویب و از سال ۱۹۸۹ اجرایی شد، یکی از موفقترین توافقهای زیستمحیطی جهان است و اکنون لایه اوزون در مسیر ترمیم و احیا قرار دارد.»
پروتکل مونترال با هدف کاهش و حذف تدریجی موادی که به لایه اوزون آسیب میزنند شکل گرفت و طی سالهای گذشته به یکی از نمونههای مهم همکاری بینالمللی در حوزه محیط زیست تبدیل شده است. به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، تجربه این توافق نشان میدهد که مقابله با بحرانهای زیستمحیطی تنها به تصمیمهای داخلی کشورها محدود نمیشود و به همکاری، تعهد و تأمین منابع در سطح جهانی نیاز دارد.
اصلاحیه کیگالی و کاهش گازهای گلخانهای
انصاری با اشاره به دهمین سالگرد تصویب اصلاحیه کیگالی افزود: «این اصلاحیه با هدف کاهش تدریجی گازهای گلخانهای قوی موسوم به HFCها و تسریع گذار به سمت فناوریهای سرمایشی کارآمدتر و ایمنتر تصویب شده است.»
اصلاحیه کیگالی در ادامه مسیر پروتکل مونترال، کاهش مصرف و تولید هیدروفلوئوروکربنها یا HFCها را دنبال میکند؛ گازهایی که اگرچه به لایه اوزون آسیب نمیزنند، اما اثر گلخانهای بالایی دارند و در تشدید تغییر اقلیم نقش دارند.
به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، پیشبینی میشود اجرای کامل اصلاحیه کیگالی تا سال ۲۱۰۰ میلادی بتواند از افزایش حدود نیم تا یک درجه سانتیگراد دمای زمین جلوگیری کند و یکی از اقدامات مهم برای مقابله با تغییر اقلیم باشد.
انصاری توسعه فناوریهای نوین، افزایش بهرهوری انرژی، نوسازی تجهیزات و استفاده از فناوریهای سازگار با محیط زیست را از اقداماتی دانست که میتواند به کاهش آثار زیستمحیطی فناوریهای سرمایشی و حرکت به سمت راهکارهای پایدارتر کمک کند.
او همچنین تأکید کرد که در کنار این اقدامات، ظرفیتهای پروتکل مونترال و منابع مالی آن میتواند زمینه بازسازی و توسعه فناوریهای مرتبط در کشور را فراهم کند.
تجربه مونترال برای دیگر بحرانهای محیط زیستی
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با اشاره به شعار امسال روز جهانی اوزون، «اقدام جهانی برای سیارهای خنکتر»، گفت: «تجربه پروتکل مونترال میتواند الگویی برای تقویت همکاری جهانی در مواجهه با دیگر بحرانهای زیستمحیطی باشد؛ از حفاظت از زیستگاهها و تنوع زیستی گرفته تا مقابله با آلودگی پلاستیکی.»
به این ترتیب، تجربه حفاظت از لایه اوزون تنها به موضوع گازهای مخرب این لایه محدود نمیشود و میتواند در بحثهای گستردهتر محیط زیستی نیز مورد استفاده قرار گیرد. از نگاه سازمان حفاظت محیط زیست، همکاری میان کشورها و اتکا به سیاستگذاری علمی میتواند در مواجهه با بحرانهایی که مرزهای سیاسی نمیشناسند، اهمیت ویژهای داشته باشد.
انصاری همچنین بر نقش فناوری و تأمین منابع مالی در پیشبرد برنامههای زیستمحیطی تأکید کرد؛ موضوعی که در اجرای تعهدات بینالمللی و حرکت کشورها به سمت فناوریهای کمخطرتر برای محیط زیست اهمیت دارد.
جنگ و آسیب به زیستگاههای طبیعی
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به پیامدهای زیستمحیطی جنگهای اخیر در کشور اظهار کرد: «جنگ، علاوه بر خسارت به زیرساختها و مراکز غیرنظامی، آسیبهای جبرانناپذیری به زیستگاههای طبیعی، اکوسیستمهای ساحلی، تنوع زیستی و محیطبانان وارد کرده است.»
آسیبهای ناشی از جنگ تنها به تخریب ساختمانها و زیرساختهای انسانی محدود نمیشود و میتواند محیطهای طبیعی و گونههای جانوری و گیاهی را نیز تحت تأثیر قرار دهد. از این منظر، پیامدهای زیستمحیطی جنگ میتواند برای مدت طولانی پس از پایان درگیریها باقی بماند و روند حفاظت و احیای طبیعت را دشوارتر کند.
انصاری افزود: «پیامدهای زیستمحیطی جنگها میتواند مانعی جدی برای اجرای تعهدات بینالمللی باشد و به همین دلیل باید در مجامع بینالمللی مورد توجه قرار گیرد.»
حفاظت از محیط زیست به صلح نیاز دارد
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در پایان تأکید کرد: «حفاظت از محیط زیست بیش از هر زمان دیگری به صلح و امنیت، همکاری بینالمللی و نگاه آیندهنگر نیاز دارد.»
تجربه پروتکل مونترال نشان داده است که بحرانهای زیستمحیطی، در صورت وجود اراده مشترک، سیاستگذاری علمی و همکاری میان کشورها، قابل مدیریت هستند. اکنون چالشهایی مانند تغییر اقلیم، کاهش تنوع زیستی و آلودگی پلاستیکی، نیازمند شکل دیگری از همین همکاری جهانی هستند؛ همکاریای که به گفته رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، بدون صلح، امنیت و نگاه بلندمدت نمیتواند به نتیجه برسد.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: ایران و حفاظت از لایه اوزون؛ از حذف گازهای مخرب تا آموزش هزار تعمیرکار
