برچیدن داربستهای گنبد تاج الملک پس از ۴ سال؛ جراحی دقیق روی شاهکار سلجوقی اصفهان
به گزارش گلونی، پس از حدود چهار سال، عملیات تخصصی مرمت و استحکامبخشی گنبد تاج الملک در مجموعه میراث جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان به مراحل پایانی خود نزدیک شده و با تکمیل بخش بیرونی، داربستهای این کارگاه مرمتی برچیده خواهد شد؛ اقدامی که قرار است جلوه اصیل این شاهکار معماری سلجوقی را دوباره نمایان کند.
امیر کرمزاده، مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان، ۲۵ شهریورماه با اعلام این خبر گفت: «عملیات تخصصی مرمت، استحکامبخشی و تثبیت گنبد تاریخی تاج الملک در مجموعه میراث جهانی مسجد جامع عتیق اصفهان به مراحل پایانی خود نزدیک شده است. این پروژه راهبردی با تکمیل بخش بیرونی، داربستهای کارگاه مرمت پس از حدود ۴ سال برچیده خواهد شد تا جلوه اصیل این شاهکار معماری ایرانی ـ اسلامی دوباره نمایان شود.»
اعتبار ۳۵ میلیارد ریالی برای مرمت گنبد تاج الملک
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان ادامه داد: «عملیات مرمت گنبد تاج الملک از اولویتهای راهبردی این ادارهکل به شمار میرود. برای مرحله نهایی پوسته بیرونی، اعتباری بالغ بر ۳۵ میلیارد ریال از محل اعتبارات سالهای ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ تخصیص یافته است که خوشبختانه با اتمام عملیات بندکشی، استحکامبخشی جدارهها، تعویض و تثبیت آجرها و حفاظت سازهای، سازه داربستهای حفاظتی که قریب به ۴ سال گنبد را احاطه کرده بود، بهطور کامل جمعآوری خواهد شد تا منظر بصری این اثر جهانی احیا شود.»
کرمزاده با اشاره به پروژههای جاری در بخش داخلی افزود: «همچنین برای مرمت پوسته داخلی، اعتباری معادل ۱۵ میلیارد ریال از محل اعتبارات سال ۱۴۰۴ در حال هزینه است. با توجه به اهمیت این اثر جهانی، امیدواریم با تخصیص بهموقع اعتبارات در سال جدید، عملیات اجرایی پوسته زیر گنبد نیز با موفقیت به اتمام برسد و بهزودی شاهد جمعآوری داربستهای داخلی و نمایان شدن شکوه تمامعیار این اثر باشیم.»
مرمت ظریف پوسته داخلی گنبد تاج الملک
امید علی صادقی، سرپرست پایگاه میراث جهانی مسجد جامع اصفهان، نیز در تشریح جزئیات فنی و دشواریهای اجرایی این عملیات مرمتی گفت: «اجرای این عملیات فنی و ظریف توسط استاد نعمت مسعودی، از مرمتگران برجسته و پیمانکاران توانمند، و با حساسیت علمی و نظارت دقیق کارشناسان پایگاه و دفتر فنی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان اصفهان انجام میشود.»
سرپرست پایگاه میراث جهانی مسجد جامع اصفهان درباره عملیات اجرایی ظریف مرحله یک در پوسته داخلی که حدود یکششم (۶/۱) از کل سطح گنبد را شامل میشود، ادامه داد: «در این بخش، کار ما بیشتر به یک جراحی دقیق شباهت داشت. فرآیند ما شامل گرتهبرداری و مستندسازی دقیق پیش از مداخله، جمعآوری قطعات و سپس غوطهور کردن نقشمهرها و بندها در محلولهای حفاظتی (پارالوئید/پریمال) بهمنظور تثبیت شیمیایی است.»
او افزود: «پس از این مرحله، قطعات آسیبدیده با تکنیکهای دقیق مرمتی، بهسازی و تکمیل شده و با همرنگسازی تخصصی، مجدداً در جای اصلی خود نصب میشوند تا ضمن پایداری سازهای، یکپارچگی بصری اثر نیز حفظ شود. این اقدامات با هدف صیانت پایدار از میراث ارزشمند سلجوقی و بازگرداندن شکوه بصری به گنبد تاج الملک انجام میشود.»
گنبد تاج الملک؛ شاهکار معماری سلجوقی
گفتنی است گنبد تاج الملک، معروف به گنبد شمالی یا خاکی مسجد جامع عتیق اصفهان، در سال ۴۸۱ هجری قمری به فرمان تاجالملک خسرو فیروز شیرازی، رقیب خواجه نظامالملک طوسی، بنا شده است.
این اثر کمنظیر، بهعنوان یکی از بینقصترین سازههای تکپوسته آجری جهان اسلام از نظر محاسبات ریاضی، تعادل هندسی و ظرافتهای مقرنس و آجرکاری سلجوقی شناخته میشود و نمادی درخشان از اوج مهندسی معماری سنتی ایران به شمار میرود.
پایان پیام
بیشتر بخوانید: پل خاتون کرج در آستانه احیای دوباره
