تاریخ

تاریخ دوره ساسانیان در شاهنامه، «حماسه» فرهنگ و تمدن است و فردوسی در اینجا بیشتر چون مورخی حکیم زیر و بم سرگذشت و چهره‌های گوناگون خرد و دانش را می‌سراید.

کوبلای خان یکی از باهوش‌ترین و با فرهنگ‌ترین رهبران مغول در آسیا بود. او بر مردمی حاکم شد که تا آن زمان دیده نشده بود به کسی وفاداری نشان بدهند.

شکست اندیشه یا آرمان «داد»، شکست فکری یک تمدن بزرگ بود. ساسانیان چگونه منقرض شدند.

تاریخ شاهنامه آیینه تمام‌‌نمای آرزوهای اجتماعی ایرانیان بود، از قرن‌ها پیش تا روزگار شاعر و پس از آن. شاهنامه آرزوی ایرانیان است.

اما سرچشمه خوبی و نیک‌کرداری و دانشوری پادشاه در خرد است و ستایش خرد در شاهنامه، نخستین است.

در اساطیر ایران و تا اندازه‌ای هم در آیین زرتشتی و در مزدیسنا، آسمان یا مینو دارای ساختاری دایروی است. جهانداری و پادشاهی در شاهنامه.

شاهنامه کالبد خاطره جمعی ماست که در شعر صورت‌پذیر، دارای صورتی دیدنی، دریافتنی و «زیبا» شده است. فردوسی خاطره جمعی ما را سرود.