اخبار را به سبک گلونی بخوانید ...

حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش

حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش

به گزارش پایگاه خبری گُلوَنی، اندیشکده تدبیر آب ایران کتابی با عنوان «چرخه آب» منتشر کرده است. در این کتاب پژوهشی آمده است:

میزان بارش ها برروی  سطوح فوق به ترتیب زیر اتفاق می‌افتد:

  • به سطح اقیانوس‌ها ۴۵۸۰۰۰ کیلومترمکعب ۳/۷۹ معادل درصدکل
  • به سطح خشکی‌های منتهی به اقیانوس‌ها ۱۱۰۰۰۰ کیلومترمکعب ۱/۱۹ معادل درصدکل
  • به سطح حوزه‌های آبریز بسته ۹۰۰۰ کیلومترمکعب     ۶/۱ معادل درصدکل
  • جمع ۵۷۷۰۰۰ کیلومترمکعب ۱۰۰ درصد

ارقام مذکور در حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش مشخص می‌کند که هرساله بطور متوسط ۵۷۷۰۰۰ کیلومترمکعب از آب ذخیره شده در زمین که اطلاعات مربوط به آنها در جدول زیر مندرج است به صورت مستمر وارد چرخه آب می‌شود و به همین میزان نیز به صورت ریزش‌های جوی در سطوح مختلف کره زمین ریزش می‌نماید.

توزیع ثابت ذخایر آبی
توزیع ثابت ذخایر آبی

به عبارت دیگر حجم مذکور به عنوان منابع آب در گردش در کره زمین موجبات پایداری را در حیات کره زمین فراهم می‌آورد.

حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش

شایان ذکراست تفاوت بین حجم بارندگی بر روی خشکی‌ها یعنی(۱۱۹۰۰۰=۹۰۰۰+۱۱۰۰۰۰) و تبخیر از سطح آن‌ها یعنی (۷۴۲۰۰=۹۰۰۰+۶۵۲۰۰) کیلومترمکعب که معادل ۴۴۸۰۰ کیلومترمکعب می‌شود مربوط به مجموع جریان‌های سطحی و نفوذ مستقیم از ریزش‌ها به آبخوان‌های زیرزمینی می‌شود که بنا به تعریف منابع آب تجدیدشونده را در خشکی‌های جهان تشکیل می‌دهد. توزیع این رقم بین دو مؤلفه مذکور به شرح زیر است:

  • جریان سطحی            ۴۲۶۰۰ کیلومترمکعب
  • نفوذ مستقم به آبخوان‌ها ۲۲۰۰ کیلومترمکعب

 چناچه از ارقام فوق برمی‌آید، ۹۵ درصد از منابع آب تجدیدپذیر بصورت منابع آب سطحی جریان پیدا می‌کند و ۵ درصد باقیمانده، مربوط به نفوذ مستقیم بارش‌ها به آبخوان‌ها است.

بنابراین، منابع آب سطحی و رودها توزیع‌کننده اصلی آب تجدیدپذیر محسوب می‌شوند جریان‌های سطحی در بین مؤلفه‌های مربوطه به چرخه آب نقش بسیار مهم و حیاتی در تأمین نیازهای آبی بشر دارد، زیرا مدت زمان مربوط به تجدید آن بسیار کوتاه است.

در واقع هر قطره آبی که در سطح زمین نازل می‌شود از دیدگاه نظری زمانی تجدید و به آتمسفر بازخواهد گشت،  لکن این زمان وابسته  به مسیری است که قطره آب طی می‌نماید. توجه به جدول زیر این واقعیت را در حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش به خوبی توضیح می‌دهد.

 مدت زمان تجدیدشوندگی منابع آب موجود در کره زمین

منابع آب زمان تجدید شوندگی به سال / روز
منابع آب اقیانوس‌ها ۲۵۰۰ سال
آب زیرزمینی تا ۱۴۰۰ سال
یخ‌های قطبی ۹۷۰۰ سال
یخچال‌های کوهستانی تا ۱۶۰۰ سال
دریاچه‌ها تا ۱۷ سال
مرداب‌ها و تالاب‌ها تا ۵ سال
رطوب خاک ۱ سال
رودخانه‌ها ۱۶ روز
رطوبت آتمسفر ۸ روز
آبهای بیولوژیکی چندین ساعت

به طوریکه از جدول مذکور مشاهده می‌شود منابع آب موجود در هر یک از ردیف‌‌های مندرج در جدول از چندین ساعت تا ۲۵۰۰ سال قابل تجدید هستند.

از بین کلیه این مؤلفه‌ها، منابع آب رودخانه‌ها که بطور متوسط در هر ۱۶ روز یکبار قابل تجدید است نقش اساسی و تعیین‌کننده در تأمین نیازهای بشری دارد.

با توجه به اهمیت منابع آب سطحی در بررسی منابع آب تجدیدشونده و در جهت ارائه تصویری از توزیع جریان‌های سطحی در مناطق مختلف دنیا، وضعیت رودخانه‌های مهم با آبدهی لحظه‌ای بالاتر از ۲۰۰۰ مترمکعب نشان داده شده است:

اطلاعات رودخانه‌های مهم جهان

 آبدهی متوسط سالانه رودخانه‌های مهم جهان

( AF = قاره آفریقا) – (ER = اروپا و آسیا) – (NA = آمریکای شمالی) –( OC = اقیانوسیه) – (SA = آمریکای جنوبی)
نام قاره نام رودخانه طول به کیلومتر سطح حوزه آبریز به کیلومترمربع آبدهی متوسط به مترمکعب درثانیه محل خروجی
SA Amazon ۶،۴۱۶ ۶،۹۱۵،۰۰۰ ۲۰۹،۰۰۰ Atlantic Ocean
ER Ganges Brahmaputra Meghna ۲،۹۴۸ ۱،۶۳۵،۰۰۰ ۴۲،۴۷۰ Bay of Bengal
AF Congo ۴،۳۷۱ ۳،۸۲۲،۰۰۰ ۴۱،۲۰۰ Atlantic Ocean
SA Orinoco ۲،۱۴۰ ۸۸۰،۰۰۰ ۳۳،۰۰۰ Atlantic Ocean
ER Yangtze(Chang Jiang) ۶،۳۸۰ ۱،۹۴۰،۰۰۰ ۳۵،۰۰۰ East China River
SA Madeira ۳،۳۸۰ ۱،۴۲۰،۰۰۰ ۳۱،۲۰۰ Amazon River
SA Rio Negro ۲،۲۳۰ ۶۹۱،۰۰۰ ۲۸،۴۰۰ Amazon River
SA Parana (Rio de la Plate) ۳،۹۹۸ ۳،۱۰۰،۰۰۰ ۲۵،۷۰۰ Atlantic Ocean
ER Brahmaputra ۲،۸۴۰ ۵۳۶،۶۰۰ ۱۹،۲۰۰ Padma River
ER Yenisei ۵،۵۵۰ ۲،۵۸۰،۰۰۰ ۱۸،۰۴۰ Kara Sea
ER Lena ۴،۴۷۲ ۲،۴۹۰،۰۰۰ ۱۶،۲۰۰ Laptev Sea
NA Mississippi River-Missouri River ۶،۲۷۰ ۲،۹۸۰،۰۰۰ ۱۶،۲۰۰ Gulf of Mexico
SA Madre de Dios ۱،۱۳۰ ۱۲۵،۵۰۰ ۱۵،۵۰۰ Madeira River
ER Mekong ۴،۰۲۳ ۸۱۱،۰۰۰ ۱۴،۸۰۰ South China Sea
SA Japura ۲،۶۱۵ ۲۴۲،۲۵۹ ۱۴،۳۶۶ Amazon River
ER Pearl-Xi Jiang (wst) (Si Kan) ۲،۲۰۰ ۴۳۷،۰۰۰ ۱۳،۶۰۰ South China Sea
SA Tocantins ۲،۶۹۹ ۹۲۰،۰۰۰ ۱۳،۶۰۰ Atlantic Ocean, Amazon River
ER Ganges ۲،۵۱۰ ۹۰۷،۰۰۰ ۱۳،۱۵۹ Padma River
ER Ayeyarwady ۲،۱۷۰ ۴۱۱،۰۰۰ ۱۳،۰۰۰ Andaman Sea
ER Ob – Irtysh ۵،۴۱۰ ۲،۹۹۰،۰۰۰ ۱۰،۳۰۰ Gulf of Ob
SA Beni ۱،۵۹۹ ۲۸۳،۳۵۰ ۱۰،۳۰۰ Madeira River
ER Amur (Heilong) ۴،۳۵۲ ۱،۸۵۵،۰۰۰ ۱۱،۴۰۰ Sea of Okhotsk
NA Mackenzie-Peach-Finaly ۴،۲۴۱ ۱،۷۹۰،۰۰۰ ۱۰،۳۰۰ Beaufort Sea
NA Saint Lawrence ۳،۰۵۸ ۱،۰۳۰،۰۰۰ ۱۰،۱۰۰ Gulf of Saint Lawrence
AF Niger ۴،۱۶۷ ۲،۰۹۰،۰۰۰ ۹،۵۷۰ Atlantic Ocean
AF Kasai ۲،۱۵۳ ۸۸۰،۲۰۰ ۸،۳۴۶ Congo River
ER Volga ۳،۶۹۲ ۱،۳۸۰،۰۰۰ ۸،۰۶۰ Caspian Sea
OC Sepik ۱،۱۲۶ ۸۰،۳۲۱ ۸،۰۰۰ Bismarck Sea
NA Ohio ۱،۵۷۹ ۴۹۰،۶۰۱ ۷،۹۵۷ Mississippi River
NA Columbia ۲،۰۰۰ ۶۶۸،۰۰۰ ۷،۵۰۰ Pacific Ocean
ER Danube ۲،۸۶۰ ۸۱۷،۰۰۰ ۷،۱۳۰ Black Sea
AF Zambezi ۲،۵۷۴ ۱،۳۳۱،۰۰۰ ۷،۰۷۰ Indian Ocean
SA Magdalena ۱،۵۴۰ ۲۵۷،۴۳۸ ۶،۹۸۷ Atalntic Ocean
SA Purus ۳،۲۱۱ ۶۳،۱۶۶ ۶،۸۲۹ Amazon River
ER Indus ۳،۲۰۰ ۱،۱۶۵،۰۰۰ ۶،۶۰۰ Arabian Sea
NA Youkon ۳،۱۸۷ ۸۵۴،۶۹۶ ۶،۴۲۸ Bering Sea
SA Araguaia ۲،۶۲۷ ۳۵۸،۱۲۵ ۶،۲۱۶ Tocantins River
NA Niagara ۵۸ ۶۸۴،۰۰۰ ۵،۷۹۶ Lake Ontario
ER Aldan ۲،۲۷۳ ۷۲۹،۰۰۰ ۵،۴۸۹ Lena River
NA Detroit ۵۱ ۱،۸۱۳ ۵،۳۲۴ Lake Erie
NA St. Clair ۶۳ ۵۷۶،۰۰۰ ۵،۲۰۰ Lake St. Clair
SA Atrato ۷۵۰ ۳۸،۵۰۰ ۴،۹۰۰ Atlantic Ocean
ER Salween ۲،۸۱۵ ۳۲۰،۰۰۰ ۴،۸۷۶ Andaman Sea
SA Caroni ۹۵۲ ۹۵،۰۰۰ ۴،۸۵۰ Orinoco River
SA Jarua ۲،۴۱۰ ۲۰۰،۰۰۰ ۴،۷۹۵ Amazon River
ER Kama ۱،۸۰۵ ۵۰۷،۰۰۰ ۴،۱۰۰ Volga River
ER Pechora ۱،۸۰۹ ۲۸۹،۵۳۲ ۳،۹۴۹ Barents Sea
NA Fraser ۱،۳۷۵ ۲۲۰،۰۰۰ ۳،۴۷۵ Pacific Ocean
ER Northern Dvina ۷۴۴ ۳۵۷،۰۵۲ ۳،۳۳۲ White Sea
ER Godavari ۱،۴۶۵ ۳۱۲،۸۱۲ ۳،۰۶۱ Bay of Bengal
ER Ghaghara ۱،۰۸۰ ۱۲۷،۹۵۰ ۲،۹۹۰ Ganges River
ER Yamuna ۱،۳۷۶ ۳۶۶،۲۲۳ ۲،۹۵۰ Ganges River
SA Sao Francisco ۲،۸۳۰ ۶۴۱،۰۰۰ ۲،۹۴۳ Atlantic Ocean
AF Nile ۶،۶۵۰ ۳،۴۰۰۰،۰۰۰ ۲،۸۳۰ Mediterranean Sea
ER Yellow ۵،۴۶۴ ۷۵۲،۰۰۰ ۲،۵۷۱ East China Sea
ER Neva ۷۴ ۲۸۱،۰۰۰ ۲،۴۴۵ Baltic Sea
NA Missouri River ۳،۷۶۷ ۱،۳۷۱،۰۱۰ ۲،۴۴۵ Mississippi River
NA Nelson ۲،۵۷۵ ۹۸۲،۹۰۰ ۲،۳۷۰ Hudson Bay
ER Rhine – Aare ۱،۲۳۳ ۱۹۸،۷۳۵ ۲،۳۳۰ North Sea
ER Koshi ۷۲۹ ۶۹،۳۰۰ ۲،۱۶۶ Ganges River
NA St. Marys ۱۲۰ ۱۲۷،۷۰۰ ۲،۱۳۵ Lake Huron

توضیح: در این جدول فهرست رودخانه‌هایی که آبدهی متوسط آنها بیش از حدود ۲۰۰۰ مترمکعب در ثانیه می‌باشد درج گردیده است.

در این جدول همان‌گونه که ملاحظه می‌شود رودخانه‌های با بیشترین آبدهی لحظه‌ای عبارتند از: آمازون، گنگ، کنگو. همچنین، در جدول زیر در پیوست شماره دو، رودخانه‌های مهم ایران با آبدهی بیشتر از ۳۰ مترمکعب در ثانیه آورده‌ شده است:

آبدهی متوسط سالانه رودخانه‌های مهم ایران (با آبدهی بیش از ۳۰ مترمکعب در ثانیه)

حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش

ردیف نام رودخانه آبدهی متوسط به مترمکعب درثانیه
۱ کارون – گتوند ۴۲۴٫۹
۲ دز – سد دز ۲۶۶٫۴
۳ کرخه – پای پل ۱۸۷٫۷
۴ سفید رود – سد سفیدرود ۱۵۷
۵ سیروان – دو آب نوسود ۸۶
۶ جراحی – مشراکه ۸۰
۷ زهره – ده ملا ۷۷٫۴
۸ زرینه رود – نوروزلو ۶۳٫۷
۹ زاب کوچک – کوله سر ۵۵٫۷
۱۰ کر – سد درودزن ۴۴٫۱
۱۱ مند – قنطره ۴۳٫۴
۱۲ زاینده رود – سد زاینده رود ۴۲٫۸
۱۳ هراز – هزار سنگر ۳۱٫۷
جمع ۱۵۶۰٫۶

حجم ریزش‌ جوی و منابع آب در گردش

مقایسه رود‌خانه‌های مهم در جهان و ایران نشان می‌دهد که پرآب‌ترین رودخانه‌های ایران در مقایسه با رودخانه ‌های پرآب جهان، دارای متوسط آبدهی بسیار پایینی هستند.

برای مثال آبدهی متوسط پرآب‌ترین رودخانه‌ ایران،  حدود ۴۲۵ مترمکعب در ثانیه است. در صورتی که شصت و یکمین رودخانه مهم‌ جهان در جدول،  رودخانه St. Marys حدود ۲۱۳۵ مترمکعب در ثانیه آبدهی دارد. این نشان از مقدار پایین منابع آب تجدیدپذیر سطحی در ایران نسبت به جهان دارد.

وب‌ سایت اندیشکده تدبیر آب ایران

پایان پیام

لینک کوتاه مطلب : https://golvani.ir/?p=104711

ارسال یک پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.