چمن پوششی زیبا اما مضر
به گزارش گلونی در سال‌های اخیر، با وجود بحران جدی آب در ایران، هنوز هم در بسیاری از شهرهای خشک و نیمه‌خشک کشور، کاشت چمن به‌عنوان اصلی‌ترین پوشش فضای سبز شهری ادامه دارد. این در حالی است که کارشناسان محیط زیست سال‌هاست نسبت به مصرف بالای آب برای نگهداری از چمن هشدار می‌دهند.
چمن، گیاهی است که برای شاداب ماندن نیاز به آبیاری مداوم دارد. بر اساس برآوردهای کارشناسی، نگهداری هر مترمربع چمن در مناطق خشک ایران، سالانه بین ۸۰۰ تا ۱۲۰۰ لیتر آب نیاز دارد. اگر این عدد را در سطح هزاران هکتار فضای سبز شهری ضرب کنیم، به مصرفی هنگفت می‌رسیم که در شرایط بحران آبی کنونی نه تنها توجیه‌پذیر نیست، بلکه اقدامی غیرمسئولانه به شمار می‌رود.
از منظر محیط زیستی، کاشت چمن به معنای تحمیل یک گونه غیربومی به اکوسیستم است. در حالی که بسیاری از گونه‌های گیاهی بومی ایران، از جمله انواع درختچه‌های مقاوم به خشکی، گیاهان دارویی، و گونه‌های پوششی مانند درمنه و خارشتر، توان سازگاری با شرایط اقلیمی کشور را دارند و بدون نیاز به آبیاری سنگین، می‌توانند فضای سبز پایدارتری ایجاد کنند. علاوه بر این، گونه‌های بومی به دلیل همخوانی با زیست‌بوم محلی، پناهگاه مناسبی برای پرندگان و حشرات مفید نیز محسوب می‌شوند و تنوع زیستی را تقویت می‌کنند.
کاشت چمن و هزینه بالای آبیاری
از منظر اقتصادی نیز کاشت چمن هزینه‌های سنگینی به شهرداری‌ها تحمیل می‌کند. هزینه بالای آبیاری، کوددهی و نگهداری مداوم، بار مالی مضاعفی بر دوش مدیریت شهری می‌گذارد؛ آن هم در شرایطی که بودجه‌های عمرانی و خدماتی شهرها محدود است. در مقابل، استفاده از گونه‌های مقاوم به کم‌آبی نه‌تنها هزینه‌های جاری را کاهش می‌دهد، بلکه به کاهش مصرف انرژی برای پمپاژ و انتقال آب نیز کمک می‌کند.
چمن پوششی زیبا اما مضر
بنابراین، اگر هدف مدیریت شهری ایجاد فضایی سبز و پایدار است، باید رویکرد “اکولوژیک” را جایگزین نگاه سنتی به فضای سبز کرد. استفاده از گونه‌های بومی مقاوم به خشکی، الگوبرداری از باغ‌های ایرانی و تلفیق گیاهان زینتی بومی با طراحی‌های مدرن می‌تواند هم زیبایی شهری را حفظ کند و هم منابع ارزشمند آب را از هدررفت نجات دهد.
پایان پیام
نویسنده: سحر سمیعانی