طرح پیاده راه سازی میدان تجریش ؛ تهدید برای خاک زنده و درختان
به گزارش گلونی، اگر بهتازگی به میدان تجریش تهران رفته باشید، احتمالاً پوشیده شدن این میدان با آن چنارهای کهنسالش توجه شما را به خود جلب کرده است. میدان تجریش، که نهتنها در گذشته زیبا بود بلکه جزئی از ریههای تنفسی شمال شهر تهران بهشمار میرفت، اکنون در معرض طرحی با عنوان «پیادهراهسازی» قرار گرفته است. تصویری که از این طرح منتشر شده، نهتنها به زیبایی میدان نمیافزاید، بلکه فضای سبز آن را نیز در معرض تخریب و نابودی قرار میدهد.
از منظر اکولوژیک، تبدیل خاک زنده به سطحی سخت و نفوذناپذیر مانند سنگ و آجر، چرخه طبیعی آب و تعادل رطوبتی خاک را مختل میکند. این تغییر، امکان ادامهی حیات را از گیاهان و رشد درختان سلب خواهد کرد. خاک، صرفاً بستری برای عبور و مرور نیست؛ بلکه بستر زندگی است. خاک طبیعی بافتی زنده دارد که آب باران را در خود جذب میکند، آن را به ریشهی گیاهان میرساند و سفرههای زیرزمینی را تغذیه میکند. اما با اجرای این طرح، دیگر آبی به دل زمین نفوذ نمیکند؛ بلکه بر سطح باقی میماند، جاری میشود و در نهایت به فاضلاب میریزد.
این تغییر ساده، مفهومی بزرگ در خود دارد: محروم کردن درختان از پوشش حیاتیشان، برهم زدن تعادل رطوبتی خاک، و تخریب فضای سبز میدان تجریش. در چنین بستری، ریشهی حیات بریده میشود؛ زیرا محل زیست درختان، یعنی خاک، دیگر وجود ندارد.
ماجرای این سنگفرشها تنها به پوشش گیاهی مربوط نمیشود. گاهی باید گذشته را مرور کرد و سپس تصمیم گرفت. آنچه از گذشتهی تجریش در خاطر بسیاری مانده، سیل سال ۱۳۶۶ است؛ سیلی که ناگهان همهچیز را در دهان خود بلعید. آن حادثهی تلخ، نمونهای بود از اینکه چگونه رواناب سطحی میتواند در نبود نفوذپذیری زمین، به فاجعه بدل شود.
حالا با اجرای طرحهایی که خاک را به سطحی سخت و نفوذناپذیر تبدیل میکنند، خطر تکرار آن خاطرهی تلخ بیشتر شده است. در منطقهای پرتردد مانند میدان تجریش، افزایش رواناب میتواند به آبگرفتگی، فشار بر شبکهی فاضلاب و حتی وقوع سیلاب شهری منجر شود. بنابراین، تصمیم پیادهراهسازی میدان تجریش، نهفقط از منظر زیباشناختی شهری نادرست است، بلکه تهدیدی جدی برای زیستبوم این منطقه بهشمار میآید.
از جان درختان چه میخواهیم؟
درختان میدان تجریش، تنها عناصر تزئینی شهری نیستند. آنها روایان زندهی خاطرات اهالی و مردمانی هستند که در این میدان گذر کردهاند و میکنند. این طرح، هوای پاک را خفه میکند، درختان را از ریشه میسوزاند و خاطرات گذشته را از میان میبرد. میدانی که از فضای سبز و درختان کهنسال چنار تهی شود، حتی اگر مسیر پیادهروی باشد، مسیر زیبایی نیست. بهراستی، ما از جان درختان چه میخواهیم که تمام توان خود را گذاشتهایم تا آنها را نابود کنیم؟ درخت، حتی اگر تنها باشد، درخت است و جان دارد. این وظیفهی ماست که از جان او حفاظت کنیم.
آنچه مشخص است، این طرح بدون توجه به پیامدهای محیط زیستی طراحی شده و اگر اجرای آن نهایی شود، آیندهی زیستی منطقه را به خطر خواهد انداخت.
پایان پیام
نویسنده: زهره درگاهی