داریوش شاه و آغاز رویارویی ایران و یونان
به گزارش گلونی، داریوش شاه بخش مهمی از دوران پادشاهی‌اش را صرف رابطه با یونان کرد. در حدود سال 510 پیش از میلاد، بیشتر یونانیان آسیای صغیر و بسیاری از جزیره‌نشینان زیر فرمان ایران بودند. حاکمان محلی آنها خراج‌گزار داریوش بودند و حتی گروه‌هایی از یونانیان هوادار ایران در خود یونان، به‌ویژه در آتن، نفوذ داشتند. داریوش هم از آمدن یونانیانی که می‌خواستند در ارتش یا دربار او کار کنند استقبال می‌کرد.
اما یونانیان از قدرت روزافزون ایران می‌ترسیدند و دخالت‌ها به‌ویژه در ایونی و لیدی باعث بالا گرفتن تنش‌ها شد. در سال 500 پیش از میلاد، حاکم برکنار‌شدهٔ ناکسوس دست یاری به سوی آرتافرنس، ساتراپ لیدی و برادر داریوش، دراز کرد. این ماجرا به شورش ایونی دامن زد.
شش سال نبردِ دریایی و زمینی ادامه یافت تا اینکه ایرانیان دوباره کنترل جزایر ایونی را به‌دست گرفتند. آرتافرنس پس از پایان شورش، ایونیه را از نظر سیاسی و مالی بازسازمان‌دهی کرد.
در آتن، زمانی که گروه‌های ضدایرانی قدرت گرفتند و اشراف طرفدار ایران را تبعید کردند، داریوش تصمیم به واکنش گرفت. نخست ناوگانی را به فرماندهی دامادش مردونیه فرستاد، اما او در اثر طوفان و مقاومت مردمان تراکیه شکست خورد. بار دوم، سپاهی حدود ۲۵ هزار نفره با فرماندهی داتیس، ارتریا را تصرف کرد و سپس همراه هیپیاس، جبار سابق آتن، در تابستان ۴۹۰ پیش از میلاد در ماراتون آتیک پیاده شد. آنجا سپاه ایران از نیروهای آتنی به فرماندهی میاتیادس شکست خورد.
در همین دوران داریوش مشغول طرح‌های بزرگ عمرانی بود: ساخت بناهای باشکوه در تخت‌جمشید و شوش، کندن آبراهی برای اتصال نیل به دریای سرخ، و ساخت آرامگاه صخره‌ای خود در نقش رستم.
پس از شکست ماراتون، داریوش تصمیم گرفت شخصاً به یونان لشکر بکشد، اما هم بیماری و هم شورش مصر مانع شد. او در سال ۴۸۶ پیش از میلاد درگذشت و در آرامگاهش در نقش رستم به خاک سپرده شد. پیش از مرگ، پسرش خشایارشا فرزند آتوسا، دختر کوروش بزرگ را ولیعهد کرده بود.
منبع: مجموعه پژوهش آکسفورد، ویراستاری دکتر تورج دریایی
پایان پیام
ویراستار متن: زهره درگاهی