ائتلاف موقت دو یوز نر غریبه کنار فنسهای سایت تکثیر توران
به گزارش گلونی آقای پویان بهنود، «کارشناس پروژه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی و و مسئول دادههای سایت» از سال ۱۳۹۰ در حوزه یوز فعالیت میکنند و از ۱۳۹۹ هم در پارک ملی توران بطور متمرکز حضوردارند.
در یوزها بهترتیب حواس بینایی و شنوایی بسیار قوی است طوریکه تا ۴ کیلومتری دید مسطح (flat) دارند و از فاصله ۸۰۰ متری هم به صدای انسان واکنش میدهند طوریکه یوزهای در سایت تکثیر با حضور انسان در این فاصله، دچار حرکات تنشی میشوند و از خود واکنش نشان میدهند.
اما حس بویایی چندان قوی ندارند به همین دلیل برای تشخیص فرومونهای بجا مانده از بدن یوزهای دیگر (هورمونهای هدایتگر) از جنس مخالف باید به همان نقطه موردنظر برسند تا بتوانند وجود آن را تشخیص دهند اما از فاصله دور نمیتوانند. اصولا گربهسانها حس بویایی ضعیفتری نسبت به حواس بینایی و شنواییشان دارند.
در اطراف همین سایت تکثیر یوز «دلبر» تاکنون یوزهای نر مختلفی که آزادانه در حیاتوحش هستند، کنار فنسکشی سایت آمدهاند و این چند یوز ماده در اسارت را نگاه کردهاند انگار با حواس خود از فاصله چندکیلومتری این سایت را پیدا کرده و به آن توجه کردهاند. البته تاکنون یوز مادهای که از فضای آزاد کنار این سایت آمده باشد، ثبت نشده است.
درباره یوزهای وحشی (آزاد در حیاتوحش) تولهها معمولا تا ۱.۵ سالگی همراه مادر هستند تا هم رشدشان کامل شود و شکار کردن را از مادر بیاموزند، هم قلمروی وسیع زیستگاهشان را کاملتر بشناسند اما درحال حاضر جابجایی این تولهها با مادر در زیستگاه طبیعیشان خطرات زیادی بوجود آورده است بهویژه وقتی در کُریدورهایی که با مداخله انسانی و جادهکشی دچار چندپارگی شدهاند و تصادفات جادهای یکی از این خطرات جانی تهدیدکننده جمعیت یوز شده است.
در محور تهران-مشهد در ده سال اخیر ۱۳ یوز بخاطر تصادف جادهای کشته شدهاند در محدودهای ۵۰ کیلومتری بهویژه جاده عباسآباد-میامی که کریدور اصلی حرکت این یوزها بوده و بهدلیل جادهکشی، زیستگاه طبیعی آنها به دو تکه تقسیم شده است و پیوستگی زیستگاهشان از بین رفته. یوزها برای اینکه شکارگاهها، منابع آبی و کریدورها را به تولههای خود بشناسانند نیاز دارند تا درطول قلمروی وسیع خود حرکت کنند
اما حضور جوامع انسانی، استقرار صنایع، حضور سگهای ولگرد، چرای دامها، جادهکشی و فعالیتهای استخراج معادن در دل زیستگاههای طبیعی باعث میشود که یوزها در روند طبیعی زندگی خود دچار مشکلات جدی شوند و خطرات جانی تهدیدشان کند.
یکی از عجیبترین تجربههای مهندس بهنود در مدت فعالیت در سایت تکثیر در اسارت «دلبر»، مشاهده همزمان دو یوز نر وحشی غریبه بوده است که باتوجه به اطلاعاتشان این نرها هیچ خویشاوندی با هم نداشتند اما تصمیم گرفته بودند برای مدت کوتاهی «ائتلاف» تشکیل دهند پس با هم کنار فنسکشی سایت تکثیر میآمدند و یوزهای ماده را تماشا میکردند که ما به این ترتیب حضور همزمان آنها را ثبت کردیم درحالیکه این رفتار بین «یوزهای نر بالغ» معمول نیست و معمولا پس از استقلال نرها از مادر گاهی برادرها با هم ائتلاف تشکیل میدهند و کنار هم حرکت میکنند اما اینکه دو نر بالغ غریبه با هم رفتار ائتلافی داشته باشند بسیار عجیب است.
پایان پیام
گفتوگو: ماریا بهمنپور
بیشتر بخوانید:
تبحر علمی و عرق ملی در حفاظت از یوز ایرانی
مهمترین موانع تکثیر در اسارت یوز
یوزهای نر تا پایان عمر امکان باروری ساز دارند